9 ทริคลดผลกระทบจากเตาแก๊ส ทำอาหาร ให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เขียนโดย ภัคฒ์ชาลิสา จำปามูล เตาแก๊สดูเหมือนอุปกรณ์ธรรมดาในครัว แต่ทุกครั้งที่เปิดใช้งานมีการเผาไหม้เกิดขึ้นจริงและปล่อยก๊าซออกมาค่ะ ทั้งก๊าซจากการใช้พลังงาน และควันจากการเผาไหม้ที่ไม่สมบูรณ์ ซึ่งสิ่งเหล่านี้ไม่ได้หายไปไหนนะคะ แต่สะสมอยู่ในอากาศรอบตัวและสิ่งแวดล้อมโดยที่คนส่วนใหญ่มองไม่เห็น ซึ่งในชีวิตจริงหลายคนโฟกัสแค่เพียงว่าอาหารสุกหรือไม่ แต่ไม่ได้สังเกตว่าไฟฟุ้งแค่ไหน ใช้เตานานเกินจำเป็นหรือเปล่า หรือเตาที่ใช้อยู่มีประสิทธิภาพมากน้อยเพียงใด และที่ผู้เขียนยกเรื่องนี้มาบอกต่อนั้น ไม่ใช่ว่าจะมาบอกให้เลิกใช้เตาแก๊ส แต่ต้องการมาบอกต่อว่าการใช้ให้ถูกวิธีต้องทำอะไรบ้าง เพราะจากที่ผู้เขียนได้รวบรวมข้อมูลมานั้น ผลกระทบจำนวนมากไม่ได้เกิดจากตัวแก๊สโดยตรงค่ะ แต่อยู่ที่พฤติกรรมการใช้งานของเราเอง ตัวอย่างเช่น การเปิดไฟแรงโดยไม่จำเป็น การใช้ภาชนะไม่เหมาะสม หรือการปล่อยให้เตาสกปรกจนไฟเผาไหม้ไม่สมบูรณ์ ดังนั้นบทความนี้เราจะมาเรียนรู้เรื่องนี้กันค่ะ ว่าในสถานการณ์จริงของการทำอาหาร ที่สามารถลดมลพิษ ประหยัดพลังงาน และทำให้ครัวบ้านเป็นมิตรต่อโลกได้มากขึ้นโดยไม่ต้องเปลี่ยนวิถีชีวิตนั้นต้องทำอะไร ถ้าอยากรู้แล้วก็อ่านต่อกันเลยดีกว่าค่ะ 1. เลือกขนาดหัวเตาให้เหมาะกับภาชนะ การเลือกขนาดหัวเตาให้เหมาะกับภาชนะเป็นจุดเล็กๆ ที่ส่งผลต่อการใช้พลังงานมากกว่าที่คิดค่ะ ลองนึกภาพว่าหากใช้หัวเตาที่ใหญ่เกินไปกับหม้อหรือกระทะขนาดเล็ก เปลวไฟจะล้นออกมานอกก้นภาชนะ ซึ่งความร้อนส่วนนี้ไม่ได้ช่วยให้อาหารสุกเร็วขึ้น แต่กลับสูญเสียพลังงานโดยเปล่าประโยชน์ และเพิ่มการปล่อยก๊าซจากการเผาไหม้โดยไม่จำเป็นนะคะ ในทางกลับกันหากหัวเตาเล็กเกินไปกับภาชนะขนาดใหญ่ ความร้อนจะกระจายไม่ทั่ว ทำให้อาหารสุกช้าและต้องเปิดเตานานขึ้น ดังนั้นเวลาทำอาหารควรเลือกใช้หัวเตาที่มีขนาดใกล้เคียงกับก้นหม้อหรือกระทะ เปลวไฟควรพอดีกับก้นภาชนะ ไม่ล้นออกด้านข้าง และไม่เล็กจนกระจุกอยู่แค่ตรงกลาง ซึ่งการเลือกขนาดให้เหมาะจะช่วยให้อาหารสุกสม่ำเสมอ ใช้แก๊สน้อยลง และลดการสูญเสียพลังงานในทุกมื้อ เป็นการปรับพฤติกรรมเล็กๆ น้อยๆ ในครัว ที่ช่วยทั้งประหยัดค่าแก๊สและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมได้พร้อมกันค่ะ 2. ตรวจสอบอุปกรณ์และการรั่วไหลเป็นประจำ หลายคนยังมองไม่ออกว่า อุปกรณ์เตาแก๊สที่ใช้งานทุกวันสามารถเสื่อมสภาพได้ตามเวลา ไม่ว่าจะเป็นสายแก๊ส หัวปรับ หรือข้อต่อ หากมีการรั่วไหลแม้เพียงเล็กน้อย ก็หมายถึงการสูญเสียพลังงานอย่างต่อเนื่องโดยที่เราไม่รู้ตัว นอกจากจะทำให้สิ้นเปลืองแก๊สแล้ว ยังเพิ่มความเสี่ยงด้านความปลอดภัย และปล่อยก๊าซออกสู่สิ่งแวดล้อมโดยไม่จำเป็น เพราะอุปกรณ์ที่ชำรุดหรือเก่ามักเป็นสาเหตุหลักของการเผาไหม้ที่ไม่มีประสิทธิภาพค่ะ ซึ่งการดูแลเตาแก๊สจึงควรเริ่มจากการตรวจสอบอุปกรณ์อย่างสม่ำเสมอ สังเกตสายแก๊สว่ามีรอยแตก แข็ง หรือหลวมบริเวณข้อต่อหรือไม่ หากได้กลิ่นแก๊สผิดปกติควรหยุดใช้งานทันทีและแก้ไขก่อนใช้ต่อ เลือกใช้อุปกรณ์ที่ได้มาตรฐาน และเปลี่ยนเมื่อถึงอายุการใช้งาน การตรวจสอบเป็นประจำไม่เพียงช่วยลดความเสี่ยงในครัว แต่ยังช่วยลดการสูญเสียพลังงานและทำให้การใช้เตาแก๊สเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น 3. เลือกใช้ภาชนะก้นเรียบ และนำความร้อนได้ดี คุณผู้อ่านรู้ไหมคะว่า ภาชนะที่ก้นเรียบและนำความร้อนได้ดีนั้น มีส่วนช่วยให้ความร้อนจากเตาแก๊สส่งถึงอาหารได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น หากใช้หม้อหรือกระทะที่ก้นไม่เรียบ บิดงอ หรือหนาไม่สม่ำเสมอ ความร้อนจะกระจายไม่ทั่ว ทำให้อาหารสุกช้าและต้องเปิดเตานานขึ้น ซึ่งหมายถึงการใช้แก๊สเพิ่มโดยไม่จำเป็น โดยภาชนะที่นำความร้อนได้ดีจะช่วยให้อุณหภูมิกระจายสม่ำเสมอ อาหารสุกเร็ว และลดการสูญเสียพลังงานระหว่างการปรุง โดยเวลาทำอาหารควรเลือกใช้หม้อหรือกระทะที่ก้นเรียบ วางแนบสนิทกับหัวเตา และเหมาะกับประเภทของเตาแก๊สที่ใช้อยู่ วัสดุอย่างสเตนเลสหลายชั้น หรือกระทะที่ออกแบบให้กระจายความร้อนได้ดี เพราะจะช่วยให้ใช้ไฟต่ำลงแต่ยังสุกทั่วถึง การเลือกภาชนะให้เหมาะตั้งแต่แรกเป็นวิธีง่ายๆ ที่ช่วยลดการใช้แก๊ส ประหยัดพลังงาน และทำให้การทำอาหารในครัวเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้นได้ค่ะ 4. ปิดฝาระหว่างปรุงอาหาร ทุกคนรู้ไหมคะว่า การปิดฝาระหว่างปรุงอาหารเป็นวิธีง่ายๆ ที่ช่วยประหยัดพลังงานได้อย่างชัดเจน เพราะฝาหม้อช่วยกักเก็บความร้อนไว้ภายใน ไม่ปล่อยให้ความร้อนระเหยออกไปโดยเปล่าประโยชน์ เมื่อความร้อนสะสมอยู่ในภาชนะ อาหารจะสุกเร็วขึ้น ใช้ไฟน้อยลง และลดเวลาการเปิดเตาโดยรวม ถ้าหากเปิดฝาทิ้งไว้ตลอด ความร้อนจะสูญเสียอย่างต่อเนื่อง ทำให้ต้องเร่งไฟและใช้แก๊สมากกว่าที่จำเป็น ดังนั้นเวลาทำอาหารเราควรปิดฝาหม้อหรือฝากระทะทุกครั้งที่เมนูเอื้ออำนวย เช่น การต้ม เคี่ยว หรือผัดที่ไม่จำเป็นต้องเปิดฝาบ่อยๆ เลือกฝาที่พอดีกับภาชนะ เพื่อให้กักความร้อนได้ดีและไม่รั่วออกด้านข้าง ที่โดยสรุปแล้วการปิดฝาเป็นพฤติกรรมเล็กๆ ที่ทำได้ทันที แต่ช่วยลดการใช้แก๊ส ลดการปล่อยก๊าซ และทำให้การทำอาหารด้วยเตาแก๊สเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้นในทุกมื้อค่ะ 5. เตรียมวัตถุดิบให้พร้อมก่อนเปิดเตา การเตรียมวัตถุดิบให้พร้อมก่อนเปิดเตา เป็นวิธีลดการใช้พลังงานที่หลายคนมองข้าม ลองนึกภาพว่าหากเปิดเตารอระหว่างล้าง หั่น หรือหาเครื่องปรุง จะทำให้แก๊สถูกใช้ไปโดยที่ยังไม่ได้ปรุงอาหารจริงค่ะ ซึ่งความร้อนที่เกิดขึ้นในช่วงนี้ไม่ก่อให้เกิดประโยชน์ แต่กลับเพิ่มการใช้พลังงานและการปล่อยก๊าซโดยไม่จำเป็น แต่การทำอาหารที่มีการวางแผนล่วงหน้าจะช่วยให้ขั้นตอนการปรุงลื่นไหลและใช้เวลาเปิดเตาน้อยลงได้ ดังนั้นก่อนเริ่มทำอาหาร เราควรล้าง หั่น และจัดเตรียมวัตถุดิบ รวมถึงเครื่องปรุงทั้งหมดให้พร้อมวางใกล้มือ เมื่อทุกอย่างอยู่ในตำแหน่งที่ใช้งานได้ทันที จึงค่อยเปิดเตาและเริ่มปรุง วิธีนี้ช่วยให้ไม่ต้องเร่งไฟหรือเปิดเตาทิ้งไว้โดยไม่จำเป็น ซึ่งเป็นการปรับพฤติกรรมเล็กๆ น้อยๆ ที่ช่วยประหยัดแก๊ส ลดพลังงาน และทำให้การทำอาหารด้วยเตาแก๊สเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้นในทุกมื้อนะคะ 6. ปรับไฟให้พอดี ไม่แรงเกินความจำเป็น หลายคนยังไม่รู้ว่าการใช้ไฟแรงเกินความจำเป็นไม่ได้ทำให้อาหารสุกเร็วขึ้นเสมอไป แต่กลับทำให้พลังงานสูญเสียมากขึ้นโดยไม่จำเป็นค่ะ เปลวไฟที่แรงและฟุ้งออกนอกก้นภาชนะคือความร้อนที่ไม่ได้ถูกนำไปใช้ในการปรุงอาหารจริง นอกจากจะเปลืองแก๊สแล้ว ยังเพิ่มการปล่อยก๊าซจากการเผาไหม้ และอาจทำให้อาหารไหม้ด้านนอกแต่สุกไม่ทั่วถึงด้านใน การใช้ไฟที่เหมาะสมจึงเป็นหัวใจของการปรุงอาหารอย่างมีประสิทธิภาพนะคะ ดังนั้นเวลาทำอาหารควรปรับไฟให้พอดีกับประเภทของเมนูและขนาดภาชนะ เปลวไฟควรสัมผัสก้นหม้อหรือกระทะโดยไม่ล้นออกด้านข้าง สำหรับเมนูที่ต้องเคี่ยวหรือต้ม เมื่ออาหารเริ่มเดือดแล้วสามารถลดไฟลงได้โดยไม่กระทบความสุก การปรับไฟอย่างเหมาะสมช่วยลดการใช้แก๊ส ประหยัดพลังงาน และทำให้การใช้เตาแก๊สเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้นในทุกมื้อค่ะทุกคน 7. ทำความสะอาดหัวเตาและช่องไฟสม่ำเสมอ หัวเตาและช่องไฟเป็นจุดที่มักสะสมคราบอาหาร ไขมัน และเขม่าจากการใช้งานทุกวันค่ะ หากปล่อยให้สกปรกหรืออุดตัน จะทำให้เปลวไฟไม่สม่ำเสมอ ไฟอ่อนลงหรือเปลี่ยนเป็นสีเหลือง ซึ่งเป็นสัญญาณของการเผาไหม้ที่ไม่มีประสิทธิภาพ ที่นอกจากจะใช้แก๊สมากขึ้นแล้ว ยังเพิ่มการปล่อยควันและมลพิษออกสู่สิ่งแวดล้อมโดยไม่จำเป็น หัวเตาที่สะอาดจึงมีผลโดยตรงต่อทั้งความประหยัดและความปลอดภัยในการทำอาหารนะคะ ซึ่งการดูแลหัวเตาควรทำอย่างสม่ำเสมอ เริ่มจากการเช็ดคราบอาหารทุกครั้งหลังใช้งาน และถอดหัวเตามาทำความสะอาดเป็นระยะ ใช้น้ำอุ่นหรือแปรงขนนุ่มช่วยขจัดคราบในช่องไฟ ระวังไม่ให้เศษอาหารอุดตัน เมื่อหัวเตาและช่องไฟสะอาด เปลวไฟจะออกสม่ำเสมอ เผาไหม้ได้เต็มประสิทธิภาพ ใช้แก๊สน้อยลง และช่วยลดการปล่อยมลพิษจากการทำอาหารด้วยเตาแก๊สได้อย่างเห็นผลค่ะ 8. ใช้เตาแก๊สเฉพาะงานที่เหมาะสม น้อยคนที่รู้ว่าเตาแก๊สเหมาะกับงานที่ต้องการความร้อนตรง ควบคุมไฟได้ทันที และใช้เวลาไม่นาน เช่น การผัด ต้ม หรือเคี่ยวบางเมนู แต่หากนำไปใช้กับงานที่ต้องใช้เวลานานหรือไม่จำเป็นต้องใช้ไฟตลอด เช่น การอุ่นอาหารเล็กน้อย หรือการตุ๋นเป็นเวลานาน แบบนี้จะทำให้ใช้แก๊สมากกว่าที่ควร และเพิ่มการปล่อยมลพิษโดยไม่จำเป็นนะคะ ซึ่งการเลือกใช้เตาให้เหมาะกับลักษณะงาน จึงช่วยลดได้ทั้งการใช้พลังงานและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม โดยเวลาทำอาหารก็ควรพิจารณาว่าเมนูนั้นจำเป็นต้องใช้เตาแก๊สหรือไม่ หากเป็นงานที่ไม่ต้องใช้ไฟแรงหรือควบคุมไฟตลอดเวลา อาจเลือกใช้อุปกรณ์อื่นที่เหมาะสมกว่า เพื่อลดการเปิดเตาแก๊สนานเกินความจำเป็น ซึ่งการใช้เตาแก๊สอย่างรู้บทบาท จะช่วยประหยัดพลังงาน ลดการปล่อยมลพิษ และทำให้การทำอาหารในชีวิตประจำวันเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้นค่ะ 9. ใช้เตาแก๊สอย่างมีสติในทุกมื้อ การใช้เตาแก๊สอย่างมีสติคือการตระหนักว่าทุกครั้งที่เปิดเตา มีการใช้พลังงานและเกิดการปล่อยมลพิษตามมาค่ะ แม้จะเป็นกิจกรรมในชีวิตประจำวันก็ตาม แต่พฤติกรรมเล็กๆ น้อยๆ เช่น การเปิดไฟทิ้งไว้โดยไม่จำเป็น การปรุงอาหารเกินเวลา หรือการลืมปิดแก๊สหลังใช้งาน สิ่งเหล่านี้ล้วนสะสมผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในระยะยาว ดังนั้นการทำอาหารอย่างตระหนักรู้และคิดมากขึ้นจึงไม่ใช่เรื่องใหญ่โตนะคะ แต่คือการใส่ใจในรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ที่เกิดขึ้นทุกมื้อ โดยในสถานการณ์จริงนั้นเราควรเปิดเตาเมื่อพร้อมปรุงจริง ปรับไฟให้เหมาะกับเมนู และปิดแก๊สทันทีเมื่อใช้งานเสร็จ หลีกเลี่ยงการเปิดเตาทิ้งไว้โดยไม่จำเป็น หรือทำอาหารมากเกินความต้องการในแต่ละครั้ง ซึ่งการใช้เตาแก๊สอย่างมีสติไม่เพียงช่วยประหยัดพลังงานและลดมลพิษ แต่ยังช่วยสร้างนิสัยการใช้ทรัพยากรอย่างรู้คุณค่า ทำให้ครัวบ้านเป็นพื้นที่ที่เป็นมิตรต่อโลกได้ในทุกวันค่ะ ก็จบแล้วค่ะ ที่โดยสรุปแล้วการทำอาหารด้วยเตาแก๊สเป็นกิจกรรมเล็กๆ ที่เกิดขึ้นทุกวันในหลายครัวเรือน แต่เมื่อมองในภาพรวมแล้วพฤติกรรมเหล่านี้มีผลต่อทั้งการใช้พลังงาน มลพิษทางอากาศ และสิ่งแวดล้อมอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ โดย 9 ทริคที่ผู้เขียนได้นำเสนอไว้นั้นชี้ให้เห็นว่า ความสูญเปล่าไม่ได้เกิดจากการใช้เตาแก๊สเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากวิธีการใช้งานด้วย หากขาดการใส่ใจตั้งแต่การเลือกอุปกรณ์ การปรับไฟ ไปจนถึงการดูแลเตา สิ่งเล็กๆ เหล่านี้เมื่อสะสมนานเข้า ก็จะกลายเป็นผลกระทบที่ใหญ่กว่าที่คิดนะคะ ซึ่งความสำคัญของเรื่องนี้อยู่ที่การเปลี่ยนมุมมองต่อการทำอาหารค่ะ จึงจะทำให้จากกิจวัตรธรรมดากลายเป็นการใช้ทรัพยากรอย่างรับผิดชอบ และการปรับพฤติกรรมในครัวไม่เพียงช่วยลดค่าใช้จ่ายและเพิ่มความปลอดภัยในบ้านเท่านั้น แต่ยังเป็นการลดมลพิษตั้งแต่ต้นทาง ครัวจึงไม่ใช่แค่พื้นที่ปรุงอาหาร แต่เป็นจุดเริ่มต้นของการดูแลโลกได้จากกิจกรรมในชีวิตประจำวันค่ะ ดังนั้นการใช้เตาแก๊สอย่างมีสติในทุกมื้อ คือก้าวเล็กๆ ที่มีความหมายต่อสิ่งแวดล้อมในระยะยาวนะคะทุกคน ที่พอพูดเรื่องแก๊สสำหรับผู้เขียนนั้น จริงๆ ไม่ใช่คนที่ติดแก๊สจนแกะไม่ออกค่ะ เพราะว่ามีทางเลือกของพลังงานหลายอย่างและมีหลายอุปกรณ์ในการทำอาหาร โดยทำอาหารจากแก๊สจะทำเฉพาะการอุ่นอาหาร ผัดผักง่ายๆ เป็นหลักค่ะ ซึ่งแนวทางเดียวกันนี้ผู้เขียนก็ได้แนะนำให้พ่อกับแม่ใช้เหมือนกันค่ะ แต่ว่าในกรณีของผู้สูงอายุนั้นอาจจะใช้แก๊สบ่อยกว่าผู้เขียนหน่อย เพราะบางทีมีวันที่เหนื่อยอยากทำอาหารให้ง่ายขึ้น ปกติผู้เขียนเตรียมวัตถุดิบทำอาหารก่อนอยู่แล้ว ทำแบบวางเรียงกันไว้เลยเหมือนรายการทำอาหารค่ะ จากนั้นค่อยมาเปิดเตาแก๊สและทำไปทีละขั้นตอนจนจบ การทำความสะอาดเตาแก๊สผู้เขียนทำประจำสม่ำเสมอค่ะ การปิดฝาหม้อทำปกติ จริงๆ การไม่ทำอย่างอื่นในระหว่างทำอาหารด้วยแก๊ส ก็มีส่วนช่วยได้ในเรื่องของการสิ้นเปลืองได้ค่ะ เพราะถ้าเราโฟกัสที่ทำอาหารเมนูนั้นจนจบด้วยแก๊ส เวลาก็จะสั้นลงนะคะ ก็ลองนำเทคนิคในนี้ไปปรับใช้กันค่ะทุกคน #วิธีลดมลพิษ #แก๊สหุงต้ม #ผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม #ปัญหาสิ่งแวดล้อม #เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เครดิตรูปภาพประกอบบทความ รูปภาพทำหน้าปก AI Generated และออกแบบหน้าปกโดยผู้เขียน ใน Canva รูปภาพประกอบเนื้อหา: ภาพที่ 1 AI Generated และภาพที่ 2-4 ถ่ายภาพโดยผู้เขียน เกี่ยวกับผู้เขียน ภัคฒ์ชาลิสา จำปามูล จบการศึกษา: พยาบาลศาสตรบัณฑิต จากวิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม กระทรวงสาธารณสุข และสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต (อนามัยสิ่งแวดล้อม) จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น มีความสนใจและประสบการณ์เกี่ยวกับ: สุขภาพ จิตวิทยาเชิงบวก การบำบัดน้ำเสียและกำจัดสิ่งปฏิกูล 9 เคล็ดลับปรับสิ่งแวดล้อมในบ้าน ส่งเสริมสุขภาพแบบ One Health 9 ทริคกินอย่างไรดี ช่วยโลกลดขยะอาหาร สร้างสิ่งแวดล้อมยั่งยืน 9 วิธีทำอาหารล่วงหน้า ใช้ในงานบุญ เก็บได้นาน ไม่เสียง่าย เปิดประสบการณ์ความบันเทิงที่หลากหลายสุดปัง บน App TrueID โหลดเลย ฟรี !