สำรวจ “รัสเซีย” มหาอำนาจแห่งยูเรเชีย เปิดศักยภาพประเทศ โอกาสใหม่ความร่วมมือไทย

หลายคนอาจรู้จัก “รัสเซีย” ในฐานะประเทศที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก และเป็นหนึ่งในประเทศที่มีบทบาทสำคัญในเวทีระหว่างประเทศ

แต่รู้ไหมว่า รัสเซียยังมีความโดดเด่นอีกหลายด้าน ทั้งทรัพยากรธรรมชาติ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ตลอดจนมรดกทางวัฒนธรรมที่มีชื่อเสียงระดับโลก

นอกจากนี้ ยังเป็นอีกหนึ่งประเทศที่มีศักยภาพในการพัฒนาความร่วมมือกับไทย ทั้งด้านการค้า การท่องเที่ยว การศึกษา การแลกเปลี่ยนวัฒนธรรม และยังมีความสัมพันธ์ทางการทูตที่ยาวนานนับศตวรรษ 

“รัสเซีย” ประเทศที่ใหญ่ที่สุดในโลก

รัสเซีย หรือ สหพันธรัฐรัสเซีย เป็นประเทศที่มีพื้นที่ใหญ่ที่สุดในโลก ตั้งอยู่คร่อม 2 ทวีป ทั้งยุโรปและเอเชีย มีประชากรมากกว่า 143 ล้านคน และมีพรมแดนติดกับ 14 ประเทศ 

รัสเซียยังเป็นประเทศที่อุดมไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติ ทั้งน้ำมัน ก๊าซธรรมชาติ แร่ธาตุ และสินค้าเกษตร และเป็นประเทศที่มีเขตเวลามากถึง 11 เขต ครอบคลุมพื้นที่ตั้งแต่ฝั่งยุโรปไปจนถึงเอเชียตะวันออก

นอกจากบทบาทด้านพลังงานและทรัพยากรแล้ว รัสเซียยังมีความโดดเด่นด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และมรดกทางวัฒนธรรม โดยเฉพาะกรุงมอสโก เมืองหลวงที่มีสถานที่สำคัญอย่างเครมลินและจัตุรัสแดง ซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดย UNESCO รวมถึงโรงละครบอลชอยที่มีชื่อเสียงด้านโอเปราและบัลเลต์

ในขณะที่ด้านเศรษฐกิจ รัสเซียได้รับการจัดอยู่ในกลุ่มประเทศรายได้สูงจากธนาคารโลก

อย่างไรก็ตาม เศรษฐกิจรัสเซียยังมีความท้าทาย โดยธนาคารโลกคาดการณ์ว่า เศรษฐกิจจะขยายตัวประมาณ 0.8% ในปี 2026 ลดลงจาก 1% ในปี 2025 สะท้อนให้เห็นถึงโจทย์การเติบโตทางเศรษฐกิจที่ยังต้องติดตาม

สาเหตุของการลดลงนี้มาจากหลายปัจจัย ได้แก่ ข้อจำกัดด้านกำลังการผลิต นโยบายการเงินที่เข้มงวด ต้นทุนการกู้ยืมที่สูง ผลกระทบจากมาตรการคว่ำบาตร และการหยุดชะงักของโรงกลั่น

“ผมได้พูดคุยกับผู้คนจากทั่วโลกที่เดินทางมาที่นี่อยู่บ่อยครั้ง และทุกคนต่างพูดถึงสิ่งสำคัญหลายอย่าง อย่างแรกคือ ที่นี่มีความปลอดภัย อย่างที่สองคือ ผู้คนเป็นมิตร และอย่างที่สามคือ การเดินทางเข้าถึงได้สะดวก โดยพื้นฐานแล้ว ทุกสิ่งทุกอย่างที่ควรจะทำงานที่นี่ก็สามารถดำเนินไปได้ตามปกติ การท่องเที่ยวที่นี่จะเป็นประสบการณ์ที่แตกต่างและมีเอกลักษณ์สำหรับนักท่องเที่ยวจากต่างประเทศแทบทุกกลุ่ม อีกทั้งยังเป็นสถานที่ที่สะดวกสบายและสวยงามมาก” วาซิลี พุชคอฟ ผู้อำนวยการฝ่ายความร่วมมือระหว่างประเทศ Sputnik กล่าว 

ไทย–รัสเซีย 130 ปี ความสัมพันธ์ทางการทูต ประตูเศรษฐกิจที่ยังมีโอกาส

ด้วยทรัพยากรและขนาดเศรษฐกิจที่สำคัญ รัสเซียจึงเป็นอีกหนึ่งตลาดที่น่าจับตาสำหรับไทย โดยเฉพาะในวันที่ทั้งสองประเทศกำลังมองหาโอกาสขยายความร่วมมือทางเศรษฐกิจ และความสัมพันธ์ทางการทูตกำลังจะครบรอบ 130 ปี ในปี 2027 

ตลอดเวลาที่ผ่านมา ทั้งสองประเทศมีการติดต่อค้าขายและหารือเพื่อขยายความร่วมมือทางเศรษฐกิจมาอย่างต่อเนื่อง แต่เมื่อดูตัวเลขการค้า จะพบว่ายังมีพื้นที่ให้เติบโตได้อีกมาก

ข้อมูลกระทรวงพาณิชย์ระบุว่า ในช่วง 7 เดือนแรกของปี 2026 ไทยและรัสเซียมีมูลค่าการค้ารวมประมาณ 1,350 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 25.2% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน

อย่างไรก็ตาม เมื่อแยกดูมูลค่าการค้า พบว่าไทยส่งออกไปรัสเซียประมาณ 441 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ลดลง 26.9% ขณะที่นำเข้าจากรัสเซียประมาณ 911 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้นถึง 91% ทำให้ไทยขาดดุลการค้ากับรัสเซียประมาณ 470 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สินค้าสำคัญที่ไทยส่งออกไปยังรัสเซีย ได้แก่ ผลิตภัณฑ์ยาง เครื่องใช้ไฟฟ้าและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงเครื่องจักรและอุปกรณ์ต่าง ๆ ขณะที่สินค้าที่ไทยนำเข้าจากรัสเซียส่วนใหญ่เป็นน้ำมันและเชื้อเพลิง ปุ๋ย และอะลูมิเนียม

ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่า แม้รัสเซียจะยังไม่ใช่คู่ค้ารายใหญ่ของไทย โดยมีสัดส่วนเพียงประมาณ 0.3% ของมูลค่าการค้าทั้งหมด แต่ยังเป็นตลาดที่มีความสำคัญในด้านพลังงาน วัตถุดิบ และเป็นโอกาสสำหรับผู้ส่งออกไทยที่จะขยายตลาดสินค้าเข้าไปเพิ่มเติม

ส่วนด้านการลงทุน ธนาคารแห่งประเทศไทยรายงานว่า ณ ไตรมาส 2 ปี 2026 รัสเซียมีสถานะเงินลงทุนโดยตรงในประเทศไทยประมาณ 1,136 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สะท้อนว่าความเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจไม่ได้จำกัดอยู่แค่การซื้อขายสินค้าเท่านั้น

นักท่องเที่ยวรัสเซีย ตลาดสำคัญที่สร้างรายได้ให้ไทย

อีกหนึ่งความเชื่อมโยงที่เห็นได้ชัด คือด้านการท่องเที่ยว ซึ่งถือเป็นตลาดที่สร้างรายได้ให้ประเทศไทยอย่างเป็นรูปธรรม

ข้อมูลจากกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาระบุว่า ในปี 2025 มีนักท่องเที่ยวชาวรัสเซียเดินทางมาไทยประมาณ 1.9 ล้านคน เพิ่มขึ้น 8.8% จากปีก่อนหน้า และถือเป็นกลุ่มนักท่องเที่ยวจากยุโรปที่เดินทางเข้าไทยมากที่สุด

ที่สำคัญ นักท่องเที่ยวกลุ่มนี้สร้างรายได้ให้ประเทศไทยกว่า 113,950 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 9.77% จากปีก่อนหน้า และเป็นตลาดที่สร้างรายได้จากนักท่องเที่ยวต่างชาติให้ไทยสูงเป็นอันดับ 2 รองจากจีน

รายได้เหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะกับธุรกิจโรงแรมหรือสายการบินเท่านั้น แต่ยังเชื่อมโยงไปถึงร้านอาหาร บริษัทนำเที่ยว ธุรกิจบริการ และผู้ประกอบการในแหล่งท่องเที่ยวต่าง ๆ

ขณะเดียวกัน คนไทยก็เดินทางไปเที่ยวรัสเซียมากขึ้น ข้อมูลจากสถิติการเดินทางของรัสเซียระบุว่า ในปี 2025 คนไทยเดินทางไปรัสเซียเพื่อการท่องเที่ยวประมาณ 9,570 ครั้ง เพิ่มขึ้น 9.3% จากปีก่อนหน้า

“สำหรับคุณแล้ว มอสโกจะเป็นประสบการณ์ที่แตกต่างออกไปอย่างสิ้นเชิง เช่นเดียวกับที่กรุงเทพฯ จาการ์ตา หรือกัวลาลัมเปอร์ เป็นประสบการณ์ที่แปลกใหม่สำหรับชาวรัสเซีย”

“คุณกำลังเดินทางไปยังอีกโลกหนึ่ง ดังนั้น มันจึงไม่ใช่แค่การไปเยือนเมืองอื่น แต่จะเป็นประสบการณ์ใหม่ทั้งหมด ทุกสิ่งทุกอย่างที่นี่จะเป็นสิ่งใหม่ น่าตื่นเต้น และน่าสนใจ จึงเป็นเรื่องยากที่จะระบุว่าสิ่งใดจะเป็นสิ่งที่ทุกคนชื่นชอบมากที่สุด เพราะนักท่องเที่ยวแต่ละคนจะค้นพบสิ่งที่ตัวเองชื่นชอบได้ด้วยตัวเอง”

“อย่างที่ผมบอก นี่ไม่ใช่แค่เรื่องของการเดินทางไปเยือนสถานที่แห่งหนึ่ง แต่เป็นการได้สัมผัสกับประสบการณ์ใหม่ทั้งหมด” พุชคอฟ กล่าว 

ตลาดรัสเซีย โอกาสที่ไทยยังต่อยอดได้

ตลอด 130 ปีของความสัมพันธ์ทางการทูต ไทยและรัสเซียมีความเชื่อมโยงกันในหลายมิติ ตั้งแต่การค้า การท่องเที่ยว ไปจนถึงการศึกษาและการแลกเปลี่ยนระหว่างประชาชน

ที่ผ่านมา ทั้งสองประเทศได้เดินหน้าหารือเพื่อขยายความร่วมมือในหลายด้าน ทั้งการค้า การลงทุน เกษตรกรรม พลังงาน การท่องเที่ยว และการศึกษา เมื่อเดือนสิงหาคม 2026 ไทยและรัสเซียได้จัดการประชุมคณะกรรมาธิการร่วมว่าด้วยความร่วมมือทวิภาคี ครั้งที่ 9 ที่กรุงมอสโก เพื่อผลักดันความร่วมมือทางเศรษฐกิจและเพิ่มโอกาสให้ผู้ประกอบการของทั้งสองประเทศ

ภายในงาน Russian–Thai Investment Forum 2026 ที่จัดขึ้นในประเทศไทย ผู้แทนจากมหาวิทยาลัยของทั้งสองประเทศได้แลกเปลี่ยนแนวทางขยายความร่วมมือทางการศึกษา ไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาหลักสูตรร่วม การแลกเปลี่ยนนักศึกษาและอาจารย์ ตลอดจนการฝึกงานในภาคธุรกิจและการทำวิจัยร่วมกัน

ความร่วมมือเหล่านี้ไม่เพียงเปิดโอกาสให้นักศึกษาและบุคลากรได้เรียนรู้เทคโนโลยีและองค์ความรู้ใหม่ ๆ แต่ยังอาจช่วยสร้างโอกาสทางธุรกิจและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันให้กับทั้งสองประเทศ

แม้วันนี้รัสเซียจะยังมีสัดส่วนการค้ากับไทยไม่มากนัก แต่ตลาดแห่งนี้ยังมีโอกาสให้ผู้ประกอบการไทยขยายการส่งออกสินค้าเกษตรและอาหารแปรรูป ขณะที่การนำเข้าพลังงานและปุ๋ยก็มีความสำคัญต่อภาคการผลิตของไทย หากสามารถต่อยอดความร่วมมือด้านการลงทุน เทคโนโลยี และการพัฒนาบุคลากรได้มากขึ้น ไทยก็มีโอกาสได้รับประโยชน์ทั้งในแง่การสร้างมูลค่าเพิ่มให้สินค้า การจ้างงาน และการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน

ขณะเดียวกัน ตลาดนักท่องเที่ยวรัสเซียที่สร้างรายได้ให้ไทยมากกว่าแสนล้านบาทต่อปี ก็เป็นอีกหนึ่งโอกาสที่ภาคธุรกิจไทยสามารถพัฒนาต่อยอดได้ รัสเซียจึงอาจไม่ใช่ตลาดที่ใหญ่ที่สุดของไทยในวันนี้ แต่เป็นตลาดที่ยังมีช่องว่างให้ไทยเข้าไปสร้างโอกาสได้อีกมาก หากสามารถเปลี่ยนความสัมพันธ์ที่มีมายาวนาน ให้กลายเป็นผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นจริง

แหล่งข้อมูลอ้างอิง: 

• Vasily Pushkov, Director for International Cooperation at the Rossiya Segodnya Media Group

• Embassy of the Russian Federation in the Kingdom of Thailand

• Thailand Tourism Earns US$86.6 Billion, Arttracts Higher-Quality Travelers in 2025 - PRD

• Russia l World Bank