โลกร้อนทำหิมะลดลง แต่ภัยจาก “หิมะถล่ม” ไม่ได้ปลอดภัยขึ้น!

แม้หลายพื้นที่ในยุโรปจะเผชิญหิมะลดลงจากภาวะโลกร้อน แต่ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า ความเสี่ยงจากหิมะถล่มยังไม่ได้หายไป กลับเปลี่ยนรูปแบบและทวีความซับซ้อนมากขึ้น โดยเฉพาะในพื้นที่ภูเขาสูงและแหล่งท่องเที่ยวฤดูหนาว

ข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญระบุว่า ในแต่ละปีมีผู้เสียชีวิตจากหิมะถล่มในยุโรปราว 100 คน โดยมวลหิมะ น้ำแข็ง และหินขนาดใหญ่สามารถถล่มลงใส่นักเดินเขาและนักสกีได้อย่างฉับพลัน ปัจจัยเสี่ยงสำคัญ ได้แก่ โครงสร้างของชั้นหิมะ ความลาดชันของภูเขา และความผันผวนของสภาพอากาศ ซึ่งแม้เพียงแรงรบกวนเล็กน้อย เช่น ลมกระโชก หรือการไถลของสโนว์บอร์ด ก็อาจกระตุ้นให้เกิดหิมะถล่มร้ายแรงได้

นักวิทยาศาสตร์เปรียบความเสี่ยงจากหิมะถล่มกับอุทกภัย โดยต้องพิจารณาทั้ง “โอกาสเกิด” และ “ความเสียหาย” ที่ตามมา “นิโคลัส เอกเคิร์ท” นักภูมิอากาศวิทยาด้านความเสี่ยงภูเขา จาก Université Grenoble Alpes ระบุว่า ปัจจุบันความเสี่ยงในเทือกเขาแอลป์ส่วนใหญ่มักเกิดกับผู้ที่ทำกิจกรรมบนภูเขาเอง และหิมะถล่มจากอุบัติเหตุเป็นเพียงส่วนน้อยของเหตุการณ์ทั้งหมด

ผู้เชี่ยวชาญยังชี้ว่า ความเสี่ยงจะเพิ่มสูงหลังหิมะตกหนัก ขณะเดียวกัน สภาพอากาศในช่วงต้นฤดูหนาวก็มีผลอย่างมากต่อความมั่นคงของชั้นหิมะ โดยผู้อำนวยการคลินิกภูเขาแห่งสถาบันเวชศาสตร์ฉุกเฉินบนภูเขา ระบุว่า หากช่วงต้นฤดูมีหิมะตกน้อย อาจก่อให้เกิด “ชั้นหิมะอ่อนแอถาวร” เมื่อถูกฝังทับด้วยหิมะใหม่ จะกลายเป็นสภาพที่ไม่เสถียรและเอื้อต่อการเกิดหิมะถล่มจากการกระตุ้นของมนุษย์

ตลอด 4 ทศวรรษที่ผ่านมา จำนวนผู้เสียชีวิตจากหิมะถล่มในยุโรปโดยรวมยังทรงตัว แม้ในฤดูกาล 2023-24 จะลดลงเหลือ 87 คน และฤดูกาล 2024-25 ลดลงเหลือ 70 คน แต่ข้อมูลของ European Avalanche Warning Services ระบุว่า เพียงกลางเดือนกุมภาพันธ์ 2026 มีผู้เสียชีวิตแล้ว 99 คน

ผู้เชี่ยวชาญอธิบายว่า พบการออกนอกเส้นทางของนักสกีเพิ่มขึ้น ทำให้การเผชิญความเสี่ยงสูงขึ้น แต่การพัฒนาเครื่องมือเตือนภัย อุปกรณ์ความปลอดภัย และการกู้ภัยที่รวดเร็วขึ้น ช่วยชดเชยความเสี่ยงดังกล่าว “เคิร์ท วิงเลอร์” จากสถาบันวิจัยหิมะและหิมะถล่มของสวิตเซอร์แลนด์ ระบุว่า แม้จำนวนวันท่องเที่ยวสกีในประเทศจะเพิ่มขึ้นมาก แต่จำนวนผู้เสียชีวิตกลับลดลงเล็กน้อย ซึ่งไม่ได้เกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศโดยตรง หากเป็นผลจากการพยากรณ์และการช่วยเหลือที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น

ในอีกด้านหนึ่ง รีสอร์ตสกีหลายแห่งในยุโรปเริ่มปิดตัวจากการขาดแคลนหิมะ และคาดว่าครึ่งหนึ่งของรีสอร์ตสกีราว 2,200 แห่ง อาจเผชิญความเสี่ยงสูงมาก หากอุณหภูมิโลกเพิ่มขึ้น 2 องศาเซลเซียส งานวิจัยชี้ว่า โลกร้อนอาจทำให้หิมะถล่มมีขนาดเล็กลงและเกิดน้อยลงโดยรวม แต่เหตุการณ์หิมะตกหนักอาจรุนแรงขึ้นในพื้นที่สูง

“อิลิแอส ซับเลอร์” จากสำนักงานอุตุนิยมวิทยาและภูมิอากาศวิทยาแห่งสวิตเซอร์แลนด์ ระบุว่า อากาศอุ่นขึ้นทำให้บรรยากาศกักเก็บไอน้ำได้มากขึ้น ส่งผลให้หิมะตกหนักเป็นช่วง ๆ โดยเฉพาะในระดับความสูงมากและช่วงกลางฤดูหนาว นอกจากนี้ หิมะถล่มในอนาคตอาจมีสัดส่วนของ “หิมะเปียกและหนาแน่น” มากขึ้น ซึ่งเพิ่มพลังการทำลายและความเสี่ยงต่อชีวิตของนักสกีและนักปีนเขาอย่างมีนัยสำคัญ

รายงานจึงสรุปว่า แม้โลกร้อนจะทำให้หิมะในยุโรปลดลง แต่ความเสี่ยงจากหิมะถล่มยังคงอยู่ และอาจอันตรายมากขึ้นในบางเงื่อนไข โดยเฉพาะในพื้นที่สูงที่ยังคงเป็นจุดหมายของกิจกรรมฤดูหนาว