ค่าไฟไทยจ่อพุ่ง วิกฤต LNG จากสงครามกดต้นทุนพลังงาน

ค่าไฟไทยเข้าสู่แรงกดดันรอบใหม่จากสงครามพลังงาน

ความตึงเครียดในตะวันออกกลางช่วงเดือนมีนาคม 2569 กำลังส่งผลโดยตรงต่อระบบพลังงานโลก โดยเฉพาะก๊าซธรรมชาติเหลว หรือ LNG ซึ่งเป็นเชื้อเพลิงหลักในการผลิตไฟฟ้าของหลายประเทศ รวมถึงประเทศไทย

รศ.ดร.ภูรี สิรสุนทร อาจารย์คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ระบุว่า การโจมตีโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานในซาอุดีอาระเบียและกาตาร์ ทำให้ตลาดพลังงานเข้าสู่ภาวะไม่แน่นอน และกดดันราคาก๊าซ LNG ให้เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

ปัจจุบัน ราคา LNG ในตลาดโลกเพิ่มขึ้นมากกว่า 120% จากประมาณ 11 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อล้านบีทียู เป็นราว 25 ดอลลาร์ และยังมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อประเทศที่ต้องนำเข้าเชื้อเพลิงในสัดส่วนสูง

โครงสร้างไฟฟ้าไทยเสี่ยงต้นทุนพุ่ง

ประเทศไทยพึ่งพา LNG มากกว่า 72% ในการผลิตไฟฟ้า และกว่าครึ่งนำเข้าจากกาตาร์ เมื่อแหล่งผลิตหลักได้รับผลกระทบ จึงทำให้ต้นทุนค่าไฟมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นทันทีตามสูตรการคำนวณค่าไฟฟ้า

ในช่วงที่ผ่านมา ภาครัฐพยายามควบคุมค่าไฟให้อยู่ที่ 3.88 บาทต่อหน่วย แต่ภายใต้ต้นทุนเชื้อเพลิงที่สูงขึ้น การตรึงราคาในระดับเดิมจะยิ่งเพิ่มภาระทางการเงินให้กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ปัจจุบัน การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทยมีภาระหนี้สะสมราว 36,000 ล้านบาท ขณะที่ ปตท. ยังมีภาระต้นทุนอีกกว่า 1.2 หมื่นล้านบาท การใช้กลไกแบกรับต้นทุนต่อเนื่องจะยิ่งเพิ่มแรงกดดันในอนาคต

กกพ.เปิด 3 สูตร ค่าไฟมีโอกาสทะลุ 4.59 บาท

คณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) ประเมินค่าไฟงวดเดือนพฤษภาคมถึงสิงหาคม 2569 ออกเป็น 3 แนวทางหลัก

• หากคิดต้นทุนเต็ม ค่าไฟอาจขึ้นถึง 4.59 บาทต่อหน่วย
• หากเลื่อนการชำระหนี้บางส่วน ค่าไฟอยู่ที่ประมาณ 4.08 บาท
• หากใช้เงินส่วนเกินช่วยพยุง ค่าไฟอยู่ที่ประมาณ 3.95 บาท

ทุกกรณีมีทิศทางเพิ่มขึ้นจากงวดปัจจุบัน แม้ภาครัฐจะพยายามดูแลราคา แต่ข้อจำกัดสำคัญคือระบบไฟฟ้าไทยไม่มีเครื่องมืออุดหนุนเฉพาะแบบกองทุนน้ำมัน

ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ราคาอย่างเดียว แต่รวมถึงการจัดหา

อีกประเด็นที่ต้องติดตามคือความสามารถในการจัดหา LNG ในช่วงที่ตลาดโลกแข่งขันสูงขึ้น

ช่องแคบฮอร์มุซซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งพลังงานหลักของโลกกำลังเผชิญความเสี่ยง ขณะเดียวกันประเทศผู้บริโภครายใหญ่ เช่น สหภาพยุโรป เร่งสะสม LNG เพื่อรองรับฤดูหนาว ส่งผลให้ปริมาณในตลาดลดลง

สถานการณ์นี้ทำให้ไทยอาจไม่สามารถเพิ่มการนำเข้า LNG ได้มาก แม้จะพยายามหาซัพพลายจากแหล่งอื่น

4 แนวทางเร่งด่วน รับมือวิกฤตค่าไฟ

นักวิชาการเสนอแนวทางรับมือเพื่อรักษาเสถียรภาพระบบไฟฟ้าและลดผลกระทบต่อประชาชน

1. เพิ่มการใช้ก๊าซธรรมชาติในประเทศ เพื่อลดการนำเข้า

2. นำโรงไฟฟ้าที่เคยหยุดใช้งานกลับมาเดินเครื่อง เช่น ถ่านหินและพลังน้ำ

3. ออกมาตรการประหยัดพลังงานในทุกภาคส่วน ลดการใช้ไฟฟ้าที่ไม่จำเป็น

4. ปรับแผนพลังงานระยะยาว โดยให้ความสำคัญกับความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์ และเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียน

ความท้าทายใหม่ของระบบไฟฟ้าไทย

ระบบไฟฟ้ามีข้อจำกัดสำคัญคือไม่สามารถกักเก็บได้ การบริหารจัดการจึงต้องรักษาสมดุลระหว่างความมั่นคงและต้นทุน

แม้ประเทศไทยจะมีกำลังผลิตสำรองในระดับสูง แต่ต้นทุนเชื้อเพลิงที่เพิ่มขึ้นกำลังส่งผลต่อทุกภาคส่วน ทั้งครัวเรือน ธุรกิจบริการ อุตสาหกรรม และการลงทุนขนาดใหญ่ที่ใช้พลังงานสูง

แนวโน้มหลังจากนี้ ค่าไฟมีโอกาสปรับขึ้นต่อเนื่อง ขณะที่บทบาทของภาครัฐจะมีผลต่อการกระจายภาระต้นทุนในระบบเศรษฐกิจ