สหรัฐฯ ขึ้นบัญชีดำ Alibaba–BYD โยงทัพจีนตัดวงจรธุรกิจภาครัฐ

สงครามเทคโนโลยีระหว่างสหรัฐฯ และจีนร้อนแรงขึ้นอีกครั้ง หลังรัฐบาลโดนัลด์ ทรัมป์ เดินหน้าเพิ่มบริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่ของจีนเข้าสู่บัญชีดำด้านความมั่นคง โดยกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯระบุว่า Alibaba, BYD, Baidu และบริษัทจีนอีกหลายแห่ง เข้าข่ายเป็นบริษัทที่มีความเชื่อมโยงกับกองทัพจีน

ความเคลื่อนไหวนี้มาจากการปรับปรุงรายชื่อภายใต้มาตรา 1260H ของกฎหมายกลาโหมสหรัฐฯ ซึ่งใช้ระบุบริษัทจีนที่สหรัฐฯ มองว่ามีบทบาทเกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมกลาโหม หรือสนับสนุนยุทธศาสตร์ผสานพลเรือนกับทหารของจีน โดยรายชื่อรอบใหม่นี้ครอบคลุมหลายอุตสาหกรรมสำคัญ ตั้งแต่อีคอมเมิร์ซ ปัญญาประดิษฐ์ รถยนต์ไฟฟ้า แบตเตอรี่ หุ่นยนต์ ไบโอเทค โซลาร์เซลล์ ไปจนถึงชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์

บริษัทที่ถูกจับตาเป็นพิเศษ ได้แก่ Alibaba ยักษ์ใหญ่อีคอมเมิร์ซและคลาวด์ของจีน, Baidu ผู้พัฒนาเสิร์ชเอนจินและ AI, BYD และ Nio ผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้า, WuXi AppTec ในอุตสาหกรรมยาและไบโอเทค, Unitree ผู้ผลิตหุ่นยนต์, TP-Link ผู้ผลิตอุปกรณ์เครือข่าย รวมถึง JA Solar และ Trina Solar ในธุรกิจพลังงานแสงอาทิตย์

แม้การถูกขึ้นบัญชีครั้งนี้จะยังไม่ใช่การคว่ำบาตรอัตโนมัติ แต่มีนัยสำคัญทางธุรกิจ เพราะอาจทำให้บริษัทเหล่านี้ถูกจำกัดการทำธุรกิจกับหน่วยงานกลาโหมสหรัฐฯ ถูกจับตาจากนักลงทุน และเพิ่มความเสี่ยงในการเข้าถึงตลาดทุนอเมริกัน ขณะเดียวกันยังอาจกลายเป็นสัญญาณนำไปสู่มาตรการที่เข้มงวดขึ้นในอนาคต

กระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ ให้เหตุผลว่า บริษัทเหล่านี้เข้าเกณฑ์ตามกฎหมายจากปัจจัยเรื่องความเชื่อมโยงกับหน่วยงานรัฐจีน โครงการอุตสาหกรรมแห่งชาติ กองทัพปลดปล่อยประชาชนจีน และนโยบายที่สหรัฐฯ มองว่าเป็นการผสานเทคโนโลยีพลเรือนเข้ากับศักยภาพทางทหาร

ด้านจีนออกมาตอบโต้ว่า มาตรการของสหรัฐฯ เป็นการเลือกปฏิบัติและใช้ประเด็นความมั่นคงเป็นเครื่องมือทางการเมือง ขณะที่บางบริษัทปฏิเสธความเกี่ยวข้องกับกองทัพจีน

นักวิเคราะห์มองว่า การเพิ่มรายชื่อครั้งนี้สะท้อนว่า สหรัฐฯ ไม่ได้จำกัดการแข่งขันกับจีนเฉพาะเซมิคอนดักเตอร์หรือ AI เท่านั้น แต่กำลังขยายแนวรบไปยังรถยนต์ไฟฟ้า แบตเตอรี่ พลังงานสะอาด หุ่นยนต์ และไบโอเทค ซึ่งล้วนเป็นอุตสาหกรรมแห่งอนาคต

ดังนั้น บัญชีดำรอบใหม่จึงไม่ใช่แค่ประเด็นด้านความมั่นคง แต่เป็นอีกสัญญาณชัดเจนว่า ศึกเศรษฐกิจและเทคโนโลยีระหว่างสองมหาอำนาจกำลังเข้าสู่ช่วงที่กว้างขึ้น ลึกขึ้น และอาจกระทบห่วงโซ่อุปทานโลกมากกว่าที่เคย