ความหวังปรองดอง หรือละครเผด็จการ หลังเมียนมาปล่อยตัว "วิน มยินต์"

สืบเนื่องจากที่ “มิน อ่อง ไหล่” อดีตผู้นำทหารที่เพิ่งขึ้นมาดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีคนใหม่ของเมียนมาอนุมัติการปล่อยตัวนักโทษ 4,335 คน จากเรือนจำทั่วประเทศเมื่อวานนี้ (17 เมษายน) รวมถึงนักโทษชาวต่างชาติราว 179 คน ตามมาตรการนิรโทษกรรมหมู่เพื่อเฉลิมฉลองเทศกาลปีใหม่ของประเทศ

แต่ที่สร้างความแปลกใจอยู่ไม่น้อยคือการที่ “วิน มยินต์” อดีตประธานาธิบดีเมียนมาที่ถูกโค่นอำนาจจากรัฐประหารและเป็นพันธมิตรคนสำคัญของ “อองซาน ซูจี” ผู้นำประชาธิปไตยในเมียนมา ได้รับการปล่อยตัวด้วย หรือนี่จะเป็นการส่งสัญญาณของ มิน อ่อง ไหล่ เรื่องการปรองดองกับฝ่ายตรงข้าม รวมทั้งมีคนตั้งคำถามจำนวนมาก ว่า อองซาน ซูจี จะได้รับการปล่อยตัวในอนาคตด้วยหรือไม่

-ปล่อยตัว “วิน มยินต์” จุดประกายความหวังประชาธิปไตย

วิน มยินต์ ถูกจับกุมพร้อมกับ “อองซาน ซูจี” หลังการรัฐประหารโดยกองทัพเมียนมาเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2021 ได้ การปล่อยตัวเขา “จุดประกายความหวัง” ต่อประชาธิปไตยให้กับประชาชนในเมียนมาที่เฝ้ามองการกลับมาของวันที่ประชาธิปไตยในเมียนมาจะกลับมาเบ่งบานอีกครั้ง แม้มันจะเป็นเพียงแสงสว่างเล็ก ๆ ก็ตาม 

ประชาชนคนหนึ่งในนครย่างกุ้งเปิดใจกับสำนักข่าว CNA ว่า “แม้จะเป็นเรื่องที่น่ายินดีแต่ เขากลับไม่ได้คาดหวังอะไรจากการปล่อยตัวครั้งนี้มากนัก พร้อมทั้งกล่าวว่าที่จริงแล้ว มันไม่มีเหตุผลที่จะต้องขอบคุณ เพราะทั้ง วิน มยินต์ และ ซูจี ถูกจับกุมอย่างไม่เป็นธรรมตั้งแต่แรก”

CNA รายงานว่า การอภัยโทษต่อ วิน มยินต์ ถือเป็นการยอม “อ่อนข้อครั้งใหญ่ที่สุด” ของมิน อ่อง ไหล่ ในฐานะอดีตผู้นำรัฐประหารซึ่งปกครองประเทศมา 5 ปีในฐานะผู้นำกองทัพ ก่อนจะสาบานตนเป็นประธานาธิบดีพลเรือนเมื่อไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมา

แต่ขณะเดียวกันการปล่อยตัวครั้งนี้ทำให้เกิดคำถามว่า อองซาน ซูจี ที่ในปีนี้เธอมีอายุครบ 80 ปี อาจได้รับการปล่อยตัวในเร็ว ๆ นี้ หรืออย่างน้อยก็อาจจะถูกย้ายไปกักบริเวณในบ้านด้วยหรือไม่ ?

มอร์แกน ไมเคิลส์ นักวิจัยจากสถาบัน International Institute for Strategic Studies (IISS) กล่าวว่า จากสิ่งที่เกิดขึ้น “มีความเป็นไปได้อย่างแน่นอน” ที่ในอนาคตอันใกล้นี้ อองซาน ซูจี จะได้รับการปล่อยตัว แต่ก็ได้เตือนว่า “ยังไม่ควรตีความมาตรการเช่นนี้ว่าเป็นการหันหน้าเข้าสู่สันติภาพหรือการปรองดองอย่างแท้จริง” จากผู้นำที่มาจากการทำรัฐประหาร แม้ในตอนนี้จะตั้งตัวเป็นรัฐบาลพลเรือน 

ในขณะที่มีรายงานว่า คฤหาสน์ของครอบครัวอองซาน ซูจี ในนครย่างกุ้ง ไม่มีการเพิ่มกำลังรักษาความปลอดภัยแต่อย่างใด ซึ่งสามารถบ่งชี้ได้ว่า ซูจียังคงถูกควบคุมตัวอยู่ในกรุงเนปิดอว์อยู่ นอกจากนี้ แหล่งข่าวจากพรรค National League for Democracy หรือ NLD ที่ถูกยุบกล่าวว่า ยังไม่มีสัญญาณว่าอองซาน ซูจี ที่แหล่งข่าวรายนี้เรียกว่า “คุณป้า” จะย้ายกลับบ้านในตอนนี้

-การอภัยโทษคือ “ละครของเผด็จการ” ?

การอภัยโทษวิน มยินต์ เป็นหนึ่งในการเคลื่อนไหวแรก ๆ ของมิน อ่อง ไหล่ หลังรับตำแหน่งประธานาธิบดีพลเรือนและดูเหมือนเป็นการลดท่าทีแข็งกร้าวลง แต่นักวิเคราะห์มองว่า แท้จริงแล้วนี่คือสัญญาณของความมั่นคงแข็งแกร่งของระบอบหลังรัฐประหาร

เดวิด แมทธีสัน นักวิเคราะห์อิสระด้านเมียนมากล่าวว่า “การใช้ผู้ต้องขังทางการเมืองเป็นหมากต่อรองสำหรับเกมการเมืองของมิน อ่อง ไหล่  ไม่ควรถูกมองว่าเป็นการปฏิรูปหรือการเปิดประเทศมากขึ้น แต่มันกลับเป็นมาตรการที่สะท้อนความมั่นใจต่อเสถียรภาพของระบอบใหม่ที่อดีตผู้นำรัฐประหารเป็นคนสร้างขึ้นมา”

แมทธีสัน ยังกล่าวด้วยว่า การปล่อยตัววิน มยินต์เป็นเพียงอีกส่วนหนึ่งของ “ละครเผด็จการ” และนี่ไม่ใช่นิรโทษกรรมที่แท้จริง แต่เป็นการ “ฟอกขาว” ภาพลักษณ์ของอดีตผู้นำเผด็จการเมียนมา 

เช่นเดียวกับ มอร์แกน ไมเคิลส์ จากสถาบัน IISS ที่ระบุว่า คำสั่งอภัยโทษเป็นยุทธศาสตร์เอาตัวรอดสำคัญของผู้นำเมียนมา ในช่วงที่พยายามฟื้นตัวจากการถูกโดดเดี่ยวหลังรัฐประหาร และการตัดสินใจปล่อยตัวประธานาธิบดีวิน มยินต์ เป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์จัดการความขัดแย้ง เพื่อบรรเทาแรงกดดันทั้งภายในและต่างประเทศ เขากล่าวเสริมด้วยว่า ผู้นำทหารเมียนมามีประวัติยาวนานในการยื่นข้อเสนอประนีประนอมหรือผ่อนปรนเพียงเล็กน้อย เมื่อราคาที่เผด็จการต้องรับมือจากการปกครองแบบโหดร้ายและการปราบปรามรุนแรงเริ่มสูงเกินกว่าที่สถาบันจะรับไหว 

-ผู้ได้รับอภัยโทษถูกจับตาใกล้ชิด 

การนิรโทษกรรมหมู่เมื่อวันศุกร์ ยังมีการลดโทษนักโทษทุกคนที่มีโทษต่ำกว่า 40 ปี ลง 1 ใน 6 ของโทษที่เหลือ แหล่งข่าวใกล้ชิดซูจีเปิดเผยว่า มาตรการดังกล่าวช่วยลดโทษจำคุก 27 ปีของซูจีให้ลงบางส่วน ขณะเดียวกัน โฆษกพรรค NLD ระบุว่า วิน มยินต์ได้รับการปล่อยตัวและมี “สุขภาพแข็งแรง” โดยเขาอาศัยอยู่ที่บ้านลูกสาวในกรุงเนปิดอว์แต่ยังไม่ได้แสดงความเห็นต่อสาธารณะ

มอร์แกน ไมเคิลส์ จากสถาบัน IISS กล่าวว่า การปล่อยตัวเช่นนี้ อาจเปิดโอกาสให้ฝ่ายตรงข้ามที่มีไหวพริบ หากกลุ่มฝ่ายค้านบางส่วนยอม “เล่นตามเกม” ของรัฐบาลเมียนมาและเปลี่ยนการแข่งขันเข้าสู่เวทีการเมือง แม้เพียงบางส่วนพวกเขาก็มีโอกาสสูงที่จะได้ความนิยมเพิ่มเติม แต่ในตอนนี้ กลุ่มฝ่ายค้านส่วนใหญ่และชุมชนนักเคลื่อนไหวยังยืนยันว่ากระบวนการเปลี่ยนผ่านที่กำลังเกิดขึ้นไม่ได้เปิดโอกาสเช่นนั้น

ทั้งนี้ ชาวเมียนมาวัย 27 ปีในนครย่างกุ้งคนหนึ่งแสดงความสงสัยว่า วิน มยินต์ ซึ่งแม้ได้รับการปล่อยตัวแต่ยังถูกจำกัดตัว จะสามารถกลายเป็นศูนย์รวมใจทางการเมืองได้หรือไม่ เพราะเขายังถูกจับตาอย่างใกล้ชิด จึงไม่คาดหวังว่าเขาจะสร้างการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองที่แท้จริงได้ในสถานการณ์แบบนี้