รัสเซียไม่พอใจทาคาอิจิวิจารณ์ปูตินไปเกาะพิพาท เรียกทูตญี่ปุ่นเข้าพบ

รัฐมนตรีต่างประเทศรัสเซีย เซอร์เก ลาฟรอฟ แถลงเมื่อวานนี้ (17 สิงหาคม) ว่ารัสเซียได้เรียกตัวเอกอัครราชทูตญี่ปุ่นเข้าพบ หลังนายกรัฐมนตรีซานาเอะ ทาคาอิจิ ของญี่ปุ่นแสดงความคิดเห็นเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว โดยวิพากษ์วิจารณ์อย่างรุนแรงต่อการเดินทางเยือนหมู่เกาะพิพาท คูริล ของประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ผู้นำรัสเซีย

ลาฟรอฟ กล่าวว่า “เราได้เรียกตัวเอกอัครราชทูตแล้ว เขามีกำหนดจะเดินทางมายังกระทรวงการต่างประเทศ และเราจะหารือทั้งเรื่องการดำเนินการของผู้นำญี่ปุ่นต่อการเดินทางเยือนเกาะอิตูรุป (Iturup) ของประธานาธิบดีปูติน รวมถึงแนวทางที่เอกอัครราชทูตควรปฏิบัติหน้าที่ในประเทศเจ้าบ้าน โดยเคารพกฎหมายและขั้นตอนที่ใช้บังคับกับนักการทูตต่างชาติในประเทศนั้น” โดยคาดว่าเอกอัครราชทูตญี่ปุ่นจะเดินทางมายังกระทรวงการต่างประเทศรัสเซียในวันอังคารนี้

อย่างไรก็ตาม ประธานาธิบดีปูติน เดินทางเยือนเกาะพิพาทใกล้ญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 13 สิงหาคม ส่งผลให้รัฐบาลญี่ปุ่นออกมาประณามอย่างรุนแรง

เกาะดังกล่าวเป็นที่รู้จักในรัสเซียในชื่อ “อิตูรุป” และในญี่ปุ่นเรียกว่า “เอโตโรฟุ” (Etorofu) โดยเป็นหนึ่งใน 4 เกาะของหมู่เกาะคูริล ซึ่งอยู่ใกล้กับหมู่เกาะหลักของญี่ปุ่น และถูกสหภาพโซเวียตยึดครองในช่วงไม่กี่วันหลังจากญี่ปุ่นประกาศยอมแพ้ในสงครามโลกครั้งที่สอง

ญี่ปุ่นยังคงยืนยันสิทธิ์เหนือหมู่เกาะดังกล่าว และถือว่าการส่งคืนเกาะเหล่านี้เป็นเงื่อนไขสำคัญสำหรับการลงนามสนธิสัญญาสันติภาพอย่างเป็นทางการ ซึ่งจะเปิดทางไปสู่ความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจที่ใกล้ชิดยิ่งขึ้นระหว่างสองประเทศ

นายกรัฐมนตรีทาคาอิจิ กล่าวในแถลงการณ์ทางโทรทัศน์ว่า การเดินทางเยือนดังกล่าว “ทำร้ายความรู้สึกของประชาชนชาวญี่ปุ่น และเป็นสิ่งที่ยอมรับไม่ได้อย่างสิ้นเชิง” พร้อมกล่าวเสริมว่า “เราหวังว่าฝ่ายรัสเซียจะตระหนักถึงความร้ายแรงของเรื่องนี้อย่างเต็มที่”

ภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมง มาเรีย ซาคาโรวา โฆษกกระทรวงต่างประเทศรัสเซีย ได้ออกมาตอบโต้ความคิดเห็นของนายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น โดยกล่าวว่า ความเห็นดังกล่าว “ก่อให้เกิดความไม่พอใจอย่างรุนแรง และเป็นสิ่งที่ยอมรับไม่ได้โดยสิ้นเชิง”

ซาคาโรวา ซึ่งสำนักข่าวรัสเซียนำคำกล่าวมาเผยแพร่ ระบุว่า อิตูรุป “เป็นส่วนหนึ่งของประเทศของเราโดยชอบด้วยกฎหมาย เช่นเดียวกับหมู่เกาะคูริลทั้งหมด” และเจ้าหน้าที่ญี่ปุ่น “ถึงขั้นกล้ากำหนดอย่างโจ่งแจ้งว่าผู้นำของประเทศหนึ่งสามารถหรือไม่สามารถเดินทางไปยังภูมิภาคใดของประเทศได้”

ความสัมพันธ์ระหว่างรัสเซียและญี่ปุ่นเสื่อมถอยลงอย่างมาก หลังปูตินมีคำสั่งปฏิบัติการพิเศษทางทหารในยูเครนเต็มรูปแบบในปี 2022 ญี่ปุ่นเข้าร่วมกับนานาประเทศในการประณามการโจมตีและออกมาตรการคว่ำบาตรรัสเซีย

การเดินทางเยือนเกาะดังกล่าวของปูตินเกิดขึ้นเพียง 2 วันก่อนที่ญี่ปุ่นจะรำลึกครบรอบ 81 ปีการยอมแพ้ของญี่ปุ่น ยุติสงครามโลกครั้งที่สอง และเกิดขึ้นหนึ่งวันหลังจากเกาหลีเหนือยิงขีปนาวุธลงสู่ทะเลที่กั้นระหว่างเกาหลีเหนือกับญี่ปุ่น ก่อนที่เกาหลีใต้และสหรัฐฯ จะเริ่มการซ้อมรบทางทหารร่วมครั้งใหญ่

ระหว่างการเยือน ปูตินได้เดินทางไปยังโรงเรียน โรงพยาบาล และโรงงานแปรรูปปลา โดยสำนักข่าว TASS ของทางการรัสเซียระบุว่า นี่เป็นครั้งแรกที่ปูตินเดินทางเยือนหมู่เกาะพิพาทแห่งนี้ ขณะที่อดีตประธานาธิบดีดมิทรี เมดเวเดฟ เป็นผู้นำรัสเซียคนแรกที่เดินทางไปยังพื้นที่ดังกล่าวในปี 2010

กระทรวงต่างประเทศญี่ปุ่นได้เรียกตัวนิโคไล นอซด์เรฟ เอกอัครราชทูตรัสเซียประจำญี่ปุ่นเข้าพบ เพื่อยื่นประท้วงอย่างเป็นทางการต่อการเดินทางเยือนครั้งนี้

ด้านสถานเอกอัครราชทูตรัสเซียในกรุงโตเกียวตอบโต้ว่า หมู่เกาะดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของรัสเซีย และได้กลายเป็นดินแดนของรัสเซีย “บนพื้นฐานของกฎหมายระหว่างประเทศที่ชอบธรรม”

สถานทูตรัสเซียระบุเพิ่มเติมว่า “การเดินทางของประธานาธิบดีภายในประเทศของเราเป็นเรื่องที่ผู้นำรัสเซียเป็นผู้ตัดสินใจโดยสมบูรณ์ และไม่สามารถนำมาเป็นประเด็นหารือกับรัฐต่างประเทศได้”