แกะรอยแผ่นดินไหว เขย่า “สุราษฎร์ธานี” หลายครั้ง

ศ.ดร. ภัยหลบลี้ อาจารย์ประจำภาควิชาธรณีวิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ให้ข้อมูลกับ TNNข่าวเที่ยงช่อง 16 เกี่ยวกับเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่ ต.เขาพัง อ.บ้านตาขุน จ.สุราษฎร์ธานี ตั้งแต่ 11-13 กุมภาพันธ์ รวมกว่า 15 ครั้ง ว่ามีต้นตอสาเหตุจากอะไร และความอันตรายของแผ่นดินไหวครั้งนี้ น่ากังวลแค่ไหน รวมถึงต้องเตรียมรับมืออย่างไร

 เหตุการณ์แผ่นดินไหว 19 ครั้งในจ.สุราษฎร์ธานี น่ากังวลมากน้อยแค่ไหน?

จริง ๆไม่น่ากังวลเลย ขอให้ประชาชนทุกท่านไม่ต้องตระหนกตกใจ  เพราะว่าในอดีตเขาเคยเกิดพฤติกรรมแบบนี้มาแล้ว

ระดับความรุนแรงอาจจะไม่มาก แต่ระดับความลึกอยู่ที่ 4 กิโลเมตร?

อันนี้ต้องเคลียร์ประเด็นการตรวจวัดในเชิงเทคนิค การตรวจวัดแผ่นดินไหวของกรมอุตุนิยมวิทยา เนื่องด้วยแผ่นดินไหวมีขนาดเล็ก คลื่นเขาก็จะค่อนข้างตัวเล็กก็อาจจะวัดได้ไม่ชัดหลายครั้งการตรวจวัดเราสามารถกำหนดตำแหน่ง หมายถึงพิกัดในแนวราบได้ แต่ความลึกอาจจะหาได้คาดเคลื่อนเนื่องจากแบบจำลองใต้ดินที่มีความซับซ้อนมาก พอมันคาดเคลื่อนหลายครั้งก็ ด้วยระบบที่ต้องตรวจวัดบ่อย ๆ เราก็จะตีเป็น 1 กิโลเมตร 2 กิโลเมตรก็ว่ากันไป สิ่งที่อยากจะสื่อคือ คีย์เวิร์ด 1 กิโลเมตรที่รายงานจากกรมอุตุฯ อาจจะไม่ใช่คีย์เวิร์ดจริงๆของจุดศูนย์กลางแผ่นดินไหว เพราะฉะนั้นไม่ต้องตระตกใจ

รอยเลื่อนที่อาจมีผลกระทบก็ถูกพูดถึงทั้ง รอยเลื่อนคลองมะรุ่ย และรอยเลื่อนระนอง มีความน่ากังวลขนาดไหน?

จริง ๆ เหตุการณ์แผ่นดินไหวชุดนี้ ที่สุราษฎร์ธานี เกิดจากรอยเลื่อนคลองมะรุ่ย ถามว่ารอยเลื่อนคลองมะรุ่ย และรอยเลื่อนระนองมีพลังไหม กรมทรัพยากรธรณีประกาศแล้วว่าเป็นรอยเลื่อนที่มีพลัง แล้วก็เกิดแผ่นดินไหวที่เขตนี้นี้ก็มีพลังแน่ ๆ จากการศึกษาธรณีวิทยาแผ่นดินไหวมีรายระเอียด เนื่องจากมีการขุดร่องสำรวจเยอะมา พบว่ารอยเลื่อนระนอง และรอยเลื่อนคลองมะรุ่ย มีอัตราการเลื่อนตัวที่ต่ำมาก ความหมายคือพฤติกรรม นิสัยของเขาเปรียบเทียบรอยเลื่อนในฝั่งตะวันตกของเรา ภาคเหนือ เทียบกันไม่ได้ด้วยซ้ำ ถ้าให้เห็นภาพรอยเลื่อนระนอง และรอยเลื่อนคลองมะรุ่ย เหมือนอนุบาล ส่วนรอยเลื่อนทางภาคเหนือ เหมือน มัธยม หรือมหาลัย จริงๆแล้วถ้าเทียบรอยเลื่อนในประเทศไทยกับประเทศเพื่อนบ้านอย่างรอยเลื่อนสกาย หรือว่าญี่ปุ่น อย่างมากเราก็แค่มหาลัย แต่เขาอาจจะเป็นด็อกเตอร์ หรือศาตราจารย์เลยด้วยซ้ำ อีกอย่างกิจกรรมแผ่นดินไหวเราต่ำมาก โดยฉะเพราะภาคใต้

รอยเลื่อนระนอง และรอยเลื่อนคลองมะรุ่ย เหมือนอนุบาล ส่วนรอยเลื่อนทางภาคเหนือ เหมือน มัธยม หรือมหาลัย  ถ้าอยู่ในแนวภาคเหนือถึงมีความกังวลมากขึ้น?

จริง ๆโลกของเรามีรอยเลื่อน รอยราวเป็นเรื่องปกติซึ่งรอยแตก รอยร้าวจะเลื่อนบ่อย เลื่อนเยอะขึ้นอยู่กับแรงธรณีแปรสันฐาน เรื่องของแผ่นเปลือกโลกชนกัน ตรงนั้นชนตรงนี้ ซึ่งกิจกรรมแผ่นดินไหวบ้านเรา หรือการเลื่อนตัวของรอยแตกบ้านเรา สาเหตุหลักมาจากแผ่นเปลือกโลกอินเดียกำลังชนทวีปเอเชีย แรงหลักๆทำให้เกิดการยกตัวของเทือกเขาหิมาลัย แล้วก็ถ่ายเทแรงเข้ามาในแผ่นดิน โดยที่ถ่ายลงมาจากตอนเหนือ ตะวันตกเฉียงเหนือก็เข้ามาที่รอยเลื่อนสกาย ก็เลยทำให้สกายเลยดุ ดุรองลงมาก็จะเป็นภาคตะวันออกของพม่า แล้วก็เป็นภาคเหนือ ภาคตะวันตก ภาคใต้เราถือว่าท้าย ๆ ที่จะได้รับแรงจากธรณีแปรสันฐาน

ถ้าย้อนไปในอดีตรอยเลื่อนใน จ.สุราษฎร์ธานีถือว่ายังไม่ทำให้เกิดความรุนแรง รวมถึงมีสัญญาณอะไรที่น่าเป็นกังวลไหม?

ถ้าเอาตามหลักวิชาการก็ถือว่ายังไม่มีอะไรน่ากังวล เขาจะเปาะแปะแบบนี้แหละ มีหลายปัจจัย 1 คือเปาะแปะแบบนี้เคยเกิดขึ้นมาแล้วเมื่อ 10 ปีที่แล้ว 2555 เกิดขึ้นที่ภูเก็ต จากรอยเลื่อนคลองมะรุ่ยเหมือนกัน แต่เกิด 26 ครั้ง ถ้าเราจำกันได้ จากสถิติรอยเลื่อนคลองมะรุ่ยเกิดเป็นระยะๆอยู่แล้วเป็นแผ่นดินไหวขนาดเล็กทั้งหมด

24 ชั่วโมงที่ผ่านมาก็มีรายงานแผ่นดินไหวที่เชียงใหม่ รวมถึงภูเก็ต ขนาดอยู่ที่ประมาณ 1 กว่า เป็นการปล่อยพลังที่ไม่มีความน่ากังวลเช่นเดียวกันใช่ไหม?

ใช่ ประเด็นที่ 1 ที่เชียงใหม่ กับสุราษฎร์ธานี ต่างกรรมต่างวาระ  ต่างตัวละครและต่างเขต ประเด็นที่ 2 แผ่นดินไหวขนาด 1 – 2 รถวิ่งก็ได้ 1 แล้วเพราะฉะนั้นคือเป็นแรงสั่นสะเทือนที่ต่ำมากๆ   บทบาทคนละบทบาท บทบาทของกรมอุตุนิยมวิทยาซึ่งดูแลรับผิดชอบหลักของแผ่นดินไหว แผ่นดินไหวขนาดเล็กก็ต้องตรวจแล้วก็รายงาน เพราะเป็นการบ่งชี้ว่าเครือข่ายการตรวจวัดของเราดีมาก ๆ  แต่จริงๆ บทบาทของฝั่งประชาชนเราควรตระหนักแค่บางรายงานของกรมอุตุนิยมวิทยา ผมให้ระดับ 4 ขึ้นไปสร้างภัยพิบัติในระดับที่รู้สึก หรือกำแพงร้าว ถ้าต่ำกว่า 4 เรารู้สึกได้แต่ไม่ควรตระหนกตกใจ  แผ่นดินไหวขนาดเล็ก แล้วเกิดบ่อยๆเป็นกระจุกแบบนี้ ไม่ใช่สัญญาณบ่งชี้ว่า อนาคตจะเกิดแผ่นดินไหวใหญ่ไม่ใช่เลย

การเกิดแผ่นดินไหวแบบกลุ่มจะเกิดเหตุคล้ายกับเหตุแผ่นดินไหวสุราษฎร์ธานีนี้ด้วยไหม?

ใช่ ถ้าตามหลักวิชาการผมก็เชื่อว่าเป็นอย่างนั้น แผ่นดินไหวกระจุก ๆ แบบนี้เกิดเยอะมากในภาคเหนือ เชียงใหม่ เชียงราย พะเยา แพร่ โดยเชียงใหม่เกิด 100 กว่าเหตุการณ์ อันนี้น่ากลัวกว่าสุราษฎร์ด้วยซ้ำ สุดท้ายก็หยุดไปเอง 

อับดับ 1การเกิดแผ่นดินไหวเล็กจำนวนมากแบบนี้ไม่ได้เป็นสัญาณเตือนว่าจะเกิดแผ่นดินไหวใหญ่

อันดับที่ 2 แผ่นดินไหวเล็กแบบนี้แล้วเกิดเยอะ ๆ ก็ไม่ได้ปลดปล่อยพลังงานให้เขาคลายเครียดมากขึ้นอย่างมีนัยยะสำคัญเพราะว่าพลังงานมันน้อยมาก เมื่อเทียบกับแผ่นดินไหวที่ใหญ่กว่า   ก็ต้องเกิดขนาด 3 กว่า ๆ เป็น 100 ครั้งถึงจะเท่ากับขนาด 4  ดังนั้นเขาก็ไม่คลายความเครียด ถ้าเขาเครียดอยู่แล้วก็เครียด

อย่างปีที่แล้วผลกระทบแผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นศูนย์กลางอยู่ที่เมียนมาแล้วส่งผลกระทบมาถึงบ้านเรา หลายคนตื่นตัว หาแผนรับมือ รวมถึงการฝึกซ้อมอพยพให้กับประชาชน?

ถ้าเอาเรื่องภัยพิบัติแผ่นดินไหว จะบอกว่าการอพยพแผ่นดินไหวง่ายกว่าการอพยพการหนีไฟอีก หนีไฟยังต้องหมอบ ต้องชิดกำแพงเพื่อให้มีอากาศหายใจ แต่อพยพแผ่นดินไหวเดินลงมา จากบ้าน อาคาร แต่สิ่งสำคัญที่สุดที่เราควรทำคือช่วยทำอาคารให้ปลอดภัยจากแผ่นดินไหวอย่างแท้จริง 100 % 

ภาวะโลกร้อน การเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ มีความกังวลของสภาพอากาศสุดขั้ว ภัยพิบัติที่เกิดขึ้นบนพื้นดิน รวมถึงน้ำทะเล มีความเชื่อมโยงกับเหตุแผ่นดินไหวด้วยไหม?

จริง ๆ ทางธรณีวิทยาสาเหตุของการเกิดภัยพิบัติ มี 2 สาเหตุหลัก ๆ 1 เหตุจากภายในโลก 2 เหตุจากพื้นผิว หรือนอกโลก ในกรณีของแผ่นดินไหว ภูเขาไฟ สึนามิ เกิดจากกลไกลภายในโลก ส่วนสภาพอากาศหรือภูมิอากาศเกิดจากพื้นผิวโลก แล้วก็นอกโลก ดังนั้น 2 ตัวนี้ไม่เกี่ยวกัน โลกร้อนไม่เกี่ยวกับแผ่นดินไหว ไม่เกี่ยวกับภูเขาไฟ และสึนามิ แล้วก็ยืนยันอัตราการเกิดแผ่นดินไหว หรือนิสัยยังคงเดิมพิสูจน์ได้ทางวิทยาศาสตร์ โลกแผ่นดินไหวยังไม่ได้เปลี่ยนแปลง เขาเคยเกิดยังไงก็จะเกิดแบบนั้น