ค่าไฟแพงเปลี่ยนประเทศ? คนฟิลิปปินส์แห่ติด "โซลาร์" นำเข้าจากจีนพุ่งกว่าเท่าตัว!

 "ค่าไฟแพง" ผลักดันคนฟิลิปปินส์หันติดโซลาร์ผลิตไฟใช้เอง นำเข้าจากจีนพุ่งกว่าเท่าตัว ภาพสะท้อนโลกเร่งเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด

"จ่ายค่าไฟไม่ไหวแล้ว?!"

ประโยคนี้กำลังกลายเป็นความจริงของคนฟิลิปปินส์จำนวนมาก จนเกิดปรากฏการณ์ที่น่าสนใจ เมื่อประชาชนเร่งติดตั้งโซลาร์เซลล์บนหลังคาบ้านเพื่อผลิตไฟฟ้าใช้เอง

แรงส่งดังกล่าวทำให้ในช่วง 3 เดือนที่ผ่านมา ฟิลิปปินส์นำเข้าแผงโซลาร์เซลล์จากจีนเพิ่มขึ้นถึง 145% และก้าวขึ้นเป็นประเทศผู้นำเข้าแผงโซลาร์จากจีนมากที่สุดของโลก

สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ได้สะท้อนเพียงกระแสพลังงานสะอาดที่กำลังเติบโต แต่ยังชี้ให้เห็นว่า เมื่อค่าไฟแพงเกินรับไหว ประชาชนก็พร้อมลงทุนเพื่อผลิตพลังงานใช้เอง และคำถามที่น่าสนใจคือ ประเทศไทยพร้อมรับการเปลี่ยนแปลงครั้งนี้หรือยัง

ค่าไฟแพง จุดชนวนให้คนหันติดโซลาร์

รายงานล่าสุดจาก Reuters ระบุว่า ฟิลิปปินส์กำลังเผชิญแรงกดดันจากค่าไฟฟ้าที่ปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ประชาชนจำนวนมากหันมาติดตั้งระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์บนหลังคา เพื่อลดภาระค่าใช้จ่ายในแต่ละเดือน

หลักฐานที่สะท้อนการเปลี่ยนแปลงได้อย่างชัดเจน คือข้อมูลการค้าของจีน ซึ่งระบุว่า ในช่วง 3 เดือนจนถึงเดือนพฤษภาคม 2569 ฟิลิปปินส์นำเข้าแผงโซลาร์เซลล์จากจีนคิดเป็นมูลค่า 407 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 145% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน

ตัวเลขดังกล่าวทำให้ฟิลิปปินส์กลายเป็นตลาดส่งออกแผงโซลาร์ที่เติบโตเร็วที่สุดแห่งหนึ่งของโลก

ค่าไฟแพงที่สุดแห่งหนึ่งในอาเซียน

หากถามว่าทำไมคนฟิลิปปินส์จึงเร่งติดโซลาร์ คำตอบคือ ค่าไฟแพง

ฟิลิปปินส์ถือเป็นหนึ่งในประเทศที่มีค่าไฟครัวเรือนสูงที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เนื่องจากรัฐบาลอุดหนุนราคาพลังงานค่อนข้างจำกัด ต่างจากหลายประเทศในภูมิภาคที่ใช้งบประมาณช่วยลดภาระประชาชน

ในช่วงต้นปีที่ผ่านมา ความตึงเครียดในตะวันออกกลางทำให้ราคาพลังงานโลกผันผวน ขณะที่ Meralco ผู้จำหน่ายไฟฟ้ารายใหญ่ที่สุดของฟิลิปปินส์ ได้ปรับขึ้นค่าไฟรวมแล้วมากกว่า 10%

นอกจากนี้ ฟิลิปปินส์ยังต้องพึ่งพาการนำเข้าถ่านหิน น้ำมัน และก๊าซธรรมชาติในสัดส่วนสูง ตามข้อมูลของสำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) ทำให้ต้นทุนผลิตไฟฟ้าผันผวนตามราคาพลังงานโลกโดยตรง

ยิ่งไปกว่านั้น ค่าเงินเปโซที่อ่อนค่าลงเมื่อเทียบกับดอลลาร์สหรัฐ ยังทำให้ต้นทุนการนำเข้าพลังงานเพิ่มขึ้นอีก ส่งผลให้ทั้งค่าไฟและเงินเฟ้อถูกกดดันไปพร้อมกัน

ดังนั้น การติดตั้งโซลาร์สำหรับคนฟิลิปปินส์ จึงไม่ได้เกิดขึ้นเพราะต้องการรักษ์โลกเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการลงทุนเพื่อความอยู่รอดของครัวเรือน

จากของแพง กลายเป็นของคุ้ม

ในอดีต การติดตั้งโซลาร์เซลล์เป็นเรื่องของผู้มีรายได้สูง เพราะต้นทุนระบบค่อนข้างแพง แต่ในช่วงสิบปีที่ผ่านมา ภาพดังกล่าวเปลี่ยนไปอย่างมาก

ข้อมูลจากสำนักงานพลังงานหมุนเวียนระหว่างประเทศ (IRENA) ระบุว่า ต้นทุนระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ลดลงมากกว่า 80% เมื่อเทียบกับสิบปีก่อน ทำให้ประชาชนทั่วไปเริ่มเข้าถึงได้มากขึ้น และระยะเวลาคืนทุนสั้นลงอย่างต่อเนื่อง

ปัจจัยสำคัญมาจากจีน ซึ่งเร่งขยายกำลังการผลิตแผงโซลาร์เซลล์ในระดับมหาศาล จนสามารถลดต้นทุนการผลิตของทั้งอุตสาหกรรมโลก

แม้ว่ารัฐบาลจีนจะยกเลิกมาตรการคืนภาษีส่งออกแผงโซลาร์ ส่งผลให้การส่งออกโดยรวมลดลงประมาณ 13% ในเดือนพฤษภาคม แต่การส่งออกมายังฟิลิปปินส์กลับเพิ่มขึ้นเกือบ หนึ่งในสาม

เหตุผลสำคัญคือ จีนครองกำลังการผลิตแผงโซลาร์เซลล์มากกว่า 80% ของโลก ตามข้อมูลของ IEA และยังเป็นผู้ผลิตวัตถุดิบสำคัญ ตั้งแต่โพลีซิลิคอน เวเฟอร์ ไปจนถึงเซลล์แสงอาทิตย์ ครบทั้งห่วงโซ่อุปทาน

ความได้เปรียบด้านต้นทุนดังกล่าว ทำให้ผู้ผลิตจีนสามารถจำหน่ายแผงโซลาร์ในราคาที่ประเทศอื่นแข่งขันได้ยาก และกลายเป็นซัพพลายเออร์หลักของประเทศกำลังพัฒนาหลายแห่ง

ธุรกิจติดตั้งโตแบบก้าวกระโดด

การเติบโตไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะยอดนำเข้าเท่านั้น แต่ยังสะท้อนผ่านธุรกิจติดตั้งโซลาร์ภายในประเทศ บริษัท Philergy German Solar ผู้ให้บริการติดตั้งโซลาร์เซลล์ในกรุงมะนิลา เปิดเผยว่า ในช่วง 5 เดือนแรกของปี จำนวนลูกค้าที่สอบถามข้อมูลเพิ่มขึ้นมากกว่า 2.5 เท่า

ผู้บริหารบริษัทระบุว่า เมื่อผู้บริโภคมองว่าค่าไฟยังไม่มีแนวโน้มลดลง การตัดสินใจลงทุนติดตั้งโซลาร์จึงเกิดขึ้นเร็วกว่าในอดีตมาก ปรากฏการณ์นี้สะท้อนให้เห็นว่า ปัจจัยด้านเศรษฐกิจมีอิทธิพลต่อการเติบโตของตลาดมากกว่าประเด็นด้านสิ่งแวดล้อม

อีก 2 ปี ตลาดจะโตแรงกว่านี้

สำนักวิจัยด้านพลังงาน Ember ประเมินว่า ภายในปี 2571 กำลังการผลิตไฟฟ้าจากโซลาร์รูฟของฟิลิปปินส์อาจเพิ่มขึ้นเกือบ 3 เท่า กำลังการผลิตจะเพิ่มเป็นประมาณ 3,500 เมกะวัตต์ ซึ่งใกล้เคียงกับกำลังผลิตของโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ขนาดใหญ่ทั้งหมดที่ประเทศมีอยู่ในปัจจุบัน

ขณะเดียวกัน ระยะเวลาคืนทุนของระบบโซลาร์ก็ลดลงจากประมาณ 4 ปี เหลือเพียง 3.1 ปี หลังจากคืนทุนแล้ว เจ้าของบ้านยังสามารถลดค่าใช้จ่ายด้านไฟฟ้าได้อีกหลายสิบปี เพราะแผงโซลาร์เซลล์ส่วนใหญ่มีอายุการใช้งานมากกว่า 25 ปี

แม้ปัจจุบันพลังงานแสงอาทิตย์ยังมีสัดส่วนไม่ถึง 4% ของการผลิตไฟฟ้าทั้งประเทศ แต่แนวโน้มกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

ยังมีอุปสรรคที่ต้องฝ่า

แม้ตลาดจะเติบโตแรง แต่การติดตั้งโซลาร์ยังมีข้อจำกัดสำคัญ ต้นทุนการติดตั้งครั้งแรกยังถือว่าสูงสำหรับครัวเรือนทั่วไป โดยเฉพาะเมื่อมูลค่าของระบบยังสูงกว่ารายได้เฉลี่ยต่อปีของครัวเรือนฟิลิปปินส์ ซึ่งอยู่ที่ประมาณ 353,200 เปโซ

รัฐบาลฟิลิปปินส์จึงออกมาตรการสนับสนุนผ่านโครงการสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ วงเงินสูงสุด 500,000 เปโซ อัตราดอกเบี้ยประมาณ 5% เพื่อช่วยให้ประชาชนเข้าถึงการลงทุนได้ง่ายขึ้น

อย่างไรก็ตาม โครงการดังกล่าวยังครอบคลุมประชาชนได้ไม่ทั่วถึง โดยเฉพาะแรงงานภาคเอกชน นอกจากนี้ ตลาดยังเผชิญความท้าทายจากปัญหาการกักตุนอุปกรณ์ ความผันผวนของต้นทุน และการตรวจสอบมาตรฐานผู้ติดตั้ง ซึ่งล้วนส่งผลต่อความเชื่อมั่นของผู้บริโภคในระยะยาว

โลกกำลังเปลี่ยนจาก "ซื้อไฟ" มาเป็น "ผลิตไฟ"

สิ่งที่เกิดขึ้นในฟิลิปปินส์กำลังส่งสัญญาณสำคัญว่า ทิศทางพลังงานของโลกกำลังเปลี่ยนไป จากเดิมที่ผู้บริโภคเป็นเพียงผู้ซื้อไฟฟ้า วันนี้ประชาชนเริ่มกลายเป็นผู้ผลิตไฟฟ้าใช้เองมากขึ้น

สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) คาดว่า พลังงานแสงอาทิตย์จะเป็นแหล่งผลิตไฟฟ้าที่เติบโตเร็วที่สุดของโลกตลอดทศวรรษนี้ และจะเป็นกำลังการผลิตไฟฟ้าใหม่ในสัดส่วนสำคัญของโลก

ขณะที่ BloombergNEF ระบุว่า การลงทุนด้านพลังงานสะอาดทั่วโลกมีมูลค่าสูงกว่าการลงทุนในเชื้อเพลิงฟอสซิลต่อเนื่องหลายปี โดยเฉพาะการลงทุนในโซลาร์ แบตเตอรี่ และระบบกักเก็บพลังงาน

ทั้งหมดนี้สะท้อนว่า พลังงานสะอาดไม่ใช่เรื่องใหม่อีกต่อไป แต่กำลังกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของเศรษฐกิจโลกยุคใหม่

และในวันที่คนฟิลิปปินส์ต้องเร่งติดโซลาร์ เพราะแบกรับค่าไฟไม่ไหว บทเรียนครั้งนี้อาจไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของฟิลิปปินส์เท่านั้น แต่เป็นสัญญาณเตือนให้หลายประเทศ รวมถึงไทย ต้องเร่งเตรียมความพร้อมรับโลกพลังงานที่กำลังเปลี่ยนทิศทางอย่างรวดเร็ว