เปิด 4 สนามนโยบายผู้ว่าฯ กทม. 2569 เมืองดิจิทัล คุณภาพชีวิต และสิ่งแวดล้อมมาแรง

ศึกเลือกตั้งเมืองหลวงกับโจทย์ใหม่ของคนกรุง

การเลือกตั้งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ปี 2569 กลายเป็นหนึ่งในสนามการเมืองท้องถิ่นที่ได้รับความสนใจมากที่สุดของประเทศ หลังครบวาระการบริหาร 4 ปีของนายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ซึ่งเข้ารับตำแหน่งเมื่อปี 2565 พร้อมแนวทาง “9 ด้าน 9 ดี” ที่ใช้ขับเคลื่อนนโยบายเมืองตลอดช่วงที่ผ่านมา

กรุงเทพมหานครมีผู้มีสิทธิเลือกตั้งราว 4.5 ล้านคน ขณะที่คณะกรรมการการเลือกตั้งกรุงเทพมหานครใช้งบประมาณจัดการเลือกตั้งผู้ว่าฯ และสมาชิกสภากรุงเทพมหานครประมาณ 294 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจากการเลือกตั้งเมื่อปี 2565 ตามจำนวนหน่วยเลือกตั้งและค่าใช้จ่ายการบริหารจัดการที่สูงขึ้น

ตลอดช่วง 4 ปีที่ผ่านมา กรุงเทพฯ ถูกจับตาในหลายมิติ ทั้งการบริหารเมืองผ่านระบบดิจิทัล การรับแจ้งปัญหาจากประชาชนแบบเรียลไทม์ การพัฒนาพื้นที่สาธารณะ รวมถึงการจัดการปัญหาสิ่งแวดล้อมและคุณภาพชีวิตในเมืองใหญ่

การเลือกตั้งครั้งนี้จึงเข้าสู่การแข่งขันเชิงนโยบายอย่างชัดเจน โดยผู้สมัครแต่ละคนเริ่มนำเสนอแนวทางแก้ปัญหาเมืองที่แตกต่างกัน ทั้งด้านการเดินทาง สิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจชุมชน และการบริหารเมืองยุคข้อมูลข่าวสาร

4 ปีที่ผ่านมา กรุงเทพฯ เปลี่ยนไปอย่างไร

หนึ่งในโครงการที่ถูกพูดถึงมากที่สุด คือระบบ Traffy Fondue แพลตฟอร์มรับแจ้งปัญหาเมืองผ่านออนไลน์ ซึ่งเปิดให้ประชาชนส่งเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับถนน ทางเท้า ไฟฟ้า น้ำท่วม ขยะ และสาธารณูปโภคต่าง ๆ ไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ข้อมูลจากกรุงเทพมหานครระบุว่า มีการแจ้งปัญหาหลายล้านรายการตลอดช่วง 4 ปีที่ผ่านมา หลายเขตเริ่มนำข้อมูลดังกล่าวไปใช้ติดตามประสิทธิภาพการทำงานของหน่วยงานภาคสนาม รวมถึงกำหนดระยะเวลาการแก้ไขปัญหาในแต่ละพื้นที่

ขณะเดียวกัน กรุงเทพมหานครยังเดินหน้าโครงการ “สวน 15 นาที” เพื่อเพิ่มพื้นที่สีเขียวใกล้ชุมชน และผลักดันการจัดระเบียบหาบเร่แผงลอยในหลายพื้นที่ พร้อมทดลองแนวคิด Hawker Center เพื่อจัดระเบียบร้านค้าริมทางให้สอดคล้องกับการใช้พื้นที่สาธารณะ

อีกด้านหนึ่ง กรุงเทพมหานครปรับแผนนโยบายจาก 216 นโยบาย เป็น 226 นโยบาย พร้อมเผยแพร่ความคืบหน้าผ่าน dashboard ออนไลน์อย่างต่อเนื่อง ทำให้ประชาชนติดตามข้อมูลการทำงานของเมืองได้ง่ายขึ้น

อย่างไรก็ตาม ปัญหาเชิงโครงสร้างของกรุงเทพฯ ยังคงเป็นประเด็นที่ประชาชนให้ความสนใจ โดยเฉพาะฝุ่น PM2.5 การจราจร ต้นทุนการเดินทาง น้ำท่วม และคุณภาพชีวิตในพื้นที่ชุมชนหนาแน่น

ฝุ่น PM2.5 และเมืองร้อน กลายเป็นวาระหลักของผู้สมัคร

ตลอดปี 2568 ต่อเนื่องถึงปี 2569 กรุงเทพมหานครเผชิญสถานการณ์ฝุ่น PM2.5 หลายระลอก บางช่วงมีค่าฝุ่นติดอันดับเมืองมลพิษสูงของโลก ข้อมูลจากหน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อมระบุว่า ปัจจัยสำคัญยังมาจากการคมนาคมขนส่ง รถดีเซล การเผาพื้นที่โล่ง และภาคอุตสาหกรรมรอบเมือง

กรุงเทพมหานครร่วมกับหน่วยงานด้านคมนาคมตรวจควันดำรถโดยสาร รถบรรทุก และรถสาธารณะอย่างต่อเนื่อง ขณะเดียวกันหลายฝ่ายเริ่มเรียกร้องมาตรการระยะยาวเกี่ยวกับคุณภาพอากาศและระบบขนส่งพลังงานสะอาด

ผู้สมัครหลายคนเริ่มนำเสนอนโยบายเกี่ยวกับการเพิ่มรถสาธารณะพลังงานไฟฟ้า การเชื่อมต่อระบบเดินทาง การเพิ่มพื้นที่สีเขียว และมาตรการลดการใช้รถยนต์ส่วนบุคคลในบางพื้นที่เศรษฐกิจ

ประเด็นสิ่งแวดล้อมยังเชื่อมโยงกับปัญหาเมืองร้อนและคลื่นความร้อนในกรุงเทพฯ ซึ่งเกิดถี่ขึ้นในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ทำให้แนวคิดเรื่อง “เมืองเดินได้” และ “เมืองร่มเงา” ถูกพูดถึงมากขึ้นในการหาเสียงรอบนี้

4 สนามนโยบายหลัก ที่ถูกจับตาในการเลือกตั้งครั้งนี้

1. สนามการเดินทาง

กรุงเทพฯ ยังเป็นเมืองที่ประชาชนใช้เวลาเดินทางเฉลี่ยหลายชั่วโมงต่อวัน แม้เครือข่ายรถไฟฟ้าจะขยายตัวต่อเนื่อง แต่ต้นทุนการเดินทางยังเป็นภาระสำคัญของหลายครัวเรือน

ผู้สมัครหลายคนเริ่มนำเสนอนโยบายค่าโดยสารร่วม การเชื่อมต่อรถเมล์ เรือ และรถไฟฟ้า รวมถึงการปรับปรุงทางเดินและระบบขนส่งสาธารณะในระดับชุมชน

อีกด้านหนึ่ง มาตรการตรวจควันดำและการเปลี่ยนรถสาธารณะไปสู่พลังงานสะอาด ถูกหยิบขึ้นมาเป็นส่วนหนึ่งของการแก้ปัญหาฝุ่นในเมือง

2. สนามสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ

ปัญหาฝุ่น PM2.5 น้ำท่วม และพื้นที่สีเขียว กลายเป็นประเด็นที่ประชาชนติดตามอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในพื้นที่ชุมชนหนาแน่นและเขตเศรษฐกิจหลักของกรุงเทพฯ

หลายฝ่ายเริ่มให้ความสนใจกับตัวชี้วัดเชิงคุณภาพชีวิต เช่น จำนวนวันค่าฝุ่นเกินมาตรฐาน พื้นที่สีเขียวต่อประชากร และการเข้าถึงสวนสาธารณะในแต่ละเขต

นโยบายด้านสุขภาพเมืองและคุณภาพอากาศจึงถูกจับตาในฐานะหนึ่งในหัวข้อหลักของการเลือกตั้งครั้งนี้

3. สนามคุณภาพชีวิตรายวัน

นโยบายระดับชุมชนยังเป็นเรื่องที่ประชาชนสัมผัสได้โดยตรง ทั้งทางเท้า ไฟส่องสว่าง ความปลอดภัยในชุมชน ห้องน้ำสาธารณะ ตลาดชุมชน และพื้นที่พักผ่อนใกล้บ้าน

ตลอด 4 ปีที่ผ่านมา หลายพื้นที่มีการปรับปรุงทางเท้าและพื้นที่สาธารณะเพิ่มเติม ขณะที่บางเขตยังเผชิญปัญหาซ้ำเดิม ทั้งเรื่องน้ำท่วม จุดเสี่ยงอาชญากรรม และสาธารณูปโภคที่ชำรุด

ผู้สมัครหลายคนจึงเริ่มชูนโยบายระดับ “เส้นเลือดฝอย” มากขึ้น เพื่อเข้าถึงปัญหาเฉพาะพื้นที่ของคนกรุงเทพฯ

4. สนามการบริหารเมืองและข้อมูลสาธารณะ

อีกประเด็นที่ได้รับความสนใจ คือการบริหารเมืองผ่านระบบข้อมูลออนไลน์ โดยเฉพาะการเปิดเผยข้อมูลการทำงานและความคืบหน้านโยบายของหน่วยงานภาครัฐ

หลายฝ่ายเริ่มเสนอแนวคิดเกี่ยวกับการเปิดข้อมูลงบประมาณรายเขต การเผยแพร่ KPI หน่วยงานเมือง และการเปิดช่องทางให้ประชาชนร่วมเสนอหรือโหวตนโยบายบางด้านของกรุงเทพมหานคร

แนวคิดเมืองดิจิทัลและการมีส่วนร่วมของประชาชน จึงกลายเป็นอีกสนามแข่งขันสำคัญในการเลือกตั้งปี 2569

พฤติกรรมคนกรุงเริ่มเปลี่ยนในการเลือกตั้งท้องถิ่น

การเลือกตั้งผู้ว่าฯ กทม. ปี 2565 มีผู้ออกมาใช้สิทธิประมาณ 60.7% และมีบัตรดีในสัดส่วนสูง ข้อมูลดังกล่าวทำให้หลายฝ่ายมองว่า คนกรุงเทพฯ ให้ความสำคัญกับการเลือกตั้งท้องถิ่นมากขึ้น

ผลสำรวจหลายสำนักก่อนการเลือกตั้งปี 2569 พบว่า ประเด็นที่ประชาชนให้ความสนใจมากที่สุดยังเป็นเรื่องรถติด ฝุ่น PM2.5 ค่าครองชีพ และประสิทธิภาพการบริหารเมือง

ผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวนมากเริ่มเปรียบเทียบนโยบายในเชิงรายละเอียดมากขึ้น ทั้งเรื่องงบประมาณ ความเป็นไปได้ในการดำเนินการ และผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริงในพื้นที่

กรุงเทพฯ กับบทบาทเมืองต้นแบบด้านนโยบายสาธารณะ

หลายฝ่ายมองว่า กรุงเทพมหานครกำลังกลายเป็นต้นแบบด้านนโยบายเมืองของประเทศ เนื่องจากเป็นพื้นที่ที่มีทั้งปัญหาซับซ้อน งบประมาณขนาดใหญ่ และประชากรหนาแน่น

หากมาตรการด้านขนส่งสาธารณะ การลดมลพิษ หรือระบบข้อมูลเมืองของกรุงเทพฯ สามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพ แนวทางเหล่านี้อาจถูกนำไปปรับใช้ในจังหวัดใหญ่แห่งอื่น เช่น เชียงใหม่ ขอนแก่น ภูเก็ต และอุดรธานี

ขณะเดียวกัน ปัญหาที่ยังแก้ไม่สำเร็จในกรุงเทพฯ ก็กลายเป็นกรณีศึกษาสำหรับการบริหารเมืองขนาดใหญ่ในอนาคตเช่นกัน

การเลือกตั้งผู้ว่าฯ กทม. ปี 2569 จึงถูกจับตาทั้งในมิติการเมือง เศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และการบริหารจัดการเมืองยุคใหม่ ซึ่งจะส่งผลต่อทิศทางของกรุงเทพมหานครในระยะต่อไป