ทำไมไวรัสหวัดชนิดเดียวกันถึงทำให้บางคนป่วยหนักกว่าคนอื่น นักวิทยาศาสตร์ชี้คำตอบอยู่ที่ จมูก

นักวิจัยได้นำเซลล์จากโพรงจมูกที่เพาะเลี้ยงไว้ไปทดลองติดเชื้อไรโนไวรัส แล้วสังเกตการตอบสนองของเซลล์จำนวนมากพร้อมกัน เพื่อดูว่าเซลล์เปิดใช้กลไกป้องกันตัวเองอย่างไร ทั้งในเซลล์ที่ติดเชื้อโดยตรง และในเซลล์ข้างเคียงที่ยังไม่ติดเชื้อ

ฟอกซ์แมนและทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยเยลค้นพบว่า ปัจจัยสำคัญประการหนึ่งที่อธิบายว่าทำไมคนเราจึงตอบสนองต่อไวรัสชนิดเดียวกันแตกต่างกัน คือความรวดเร็วที่เซลล์ในโพรงจมูก หรือที่เรียกว่าเซลล์จมูก (nasal cells) สามารถตอบสนองต่อไวรัสและควบคุมการแพร่กระจายของมันได้

การตอบสนองอย่างรวดเร็วของร่างกายที่เรียกว่า “การตอบสนองของอินเตอร์เฟอรอน” (interferon response) นั้นแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล และเมื่อการตอบสนองนี้ถูกยับยั้ง จะกระตุ้นให้เกิดปฏิกิริยาอื่นตามมา ซึ่งนำไปสู่การสร้างเมือกมากเกินไปและการอักเสบ ตามผลการศึกษาที่ตีพิมพ์ในเดือนมกราคมในวารสาร Cell Press Blue อินเตอร์เฟอรอนมีบทบาทสำคัญในการช่วยหยุดยั้งไม่ให้ไวรัสแพร่กระจายต่อไป

ผลการทดลองพบว่า “ความเร็วในการตอบสนองของร่างกาย” เป็นปัจจัยสำคัญ หากเซลล์สามารถกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันที่เรียกว่าอินเตอร์เฟอรอนได้อย่างรวดเร็ว การติดเชื้อจะถูกจำกัดอยู่ในวงแคบ มีเซลล์จมูกติดเชื้อไม่ถึง 2% เท่านั้น ในคนจริง ๆ ภาวะเช่นนี้อาจทำให้แทบไม่รู้สึกป่วย หรือมีเพียงอาการหวัดเล็กน้อย เช่น คัดจมูกหรือน้ำมูกไหล

แต่เมื่อนักวิจัยปรับสภาพการทดลองให้เลียนแบบสถานการณ์ที่การตอบสนองของอินเตอร์เฟอรอนในระยะแรกถูกยับยั้ง ผลลัพธ์กลับเปลี่ยนไปอย่างชัดเจน เซลล์ที่ติดเชื้อเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 30% พร้อมกับการสร้างเมือกจำนวนมากและการอักเสบที่รุนแรง ซึ่งเป็นลักษณะของอาการหวัดหรือหอบหืดกำเริบที่ทำให้รู้สึกทรมาน

นักวิจัยอธิบายว่า การทดลองนี้ช่วยให้เห็นภาพทั้งสองสถานการณ์อย่างชัดเจน คือกรณีที่ร่างกายควบคุมไวรัสได้ดี และกรณีที่ไวรัสกระตุ้นการอักเสบและการสร้างเมือกมากเกินไป

อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญย้ำว่านี่เป็นเพียงก้าวแรกของการศึกษา จำเป็นต้องมีการวิจัยในมนุษย์จริงเพิ่มเติม เพื่อยืนยันผลลัพธ์และทำความเข้าใจกลไกให้ชัดเจนยิ่งขึ้น เพราะนอกจากอินเตอร์เฟอรอนแล้ว ยังมีปัจจัยอื่นที่อาจส่งผลต่อความรุนแรงของการติดเชื้อ เช่น พันธุกรรม โรคประจำตัว การมีแบคทีเรียบางชนิดร่วมอยู่ในร่างกาย หรือการมีภูมิคุ้มกันจากการติดเชื้อในอดีต

นักวิทยาศาสตร์ชี้ว่า ความแตกต่างในการตอบสนองต่อไวรัสชนิดเดียวกันไม่ใช่เรื่องแปลก และพบได้กับไวรัสหลายชนิด ไม่ว่าจะเป็นไข้หวัดใหญ่ ไวรัสอาร์เอสวี หรือโคโรนาไวรัส

ในอนาคต ความเข้าใจที่ลึกซึ้งขึ้นเกี่ยวกับสิ่งที่เกิดขึ้นในโพรงจมูกอาจนำไปสู่การพัฒนายาที่ช่วยลดการอักเสบและการสร้างเมือกได้อย่างตรงจุดมากขึ้น แม้ในตอนนี้ยังไม่ชัดเจนว่ามนุษย์จะสามารถกระตุ้นการตอบสนองของอินเตอร์เฟอรอนได้ด้วยตนเองอย่างไร แต่การค้นพบครั้งนี้ถือเป็นก้าวสำคัญในการอธิบายว่า เหตุใดไวรัสหวัดชนิดเดียวกันจึงทำให้บางคนป่วยหนัก ขณะที่บางคนแทบไม่รู้สึกอะไรเลย