กล้องเจมส์ เวบบ์ เผยภาพดาราจักรเกลียว NGC 5134 สุดตระการตา ห่างจากโลก 65 ล้านปีแสง

วันที่ 4 มีนาคมที่ผ่านมา องค์การนาซาและองค์การอวกาศยุโรปได้มีการเปิดเผยภาพถ่ายอวกาศ จากกล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์ เวบบ์ (JWST) ซึ่งสามารถบันทึกภาพดาราจักรเกลียว (Spiral galaxy) ที่มีชื่อว่า NGC 5134 เผยให้เห็นเมฆฝุ่นที่ส่องสว่างและแหล่งอนุบาลดาวฤกษ์ได้อย่างงดงาม ดาราจักรแห่งนี้ตั้งอยู่ในกลุ่มดาวหญิงสาว (Virgo) ห่างจากโลกของเราออกไปประมาณ 65 ล้านปีแสง 

แม้ระยะทางจะฟังดูยาวไกล แต่ในสเกลของจักรวาลถือว่าอยู่ค่อนข้างใกล้ ซึ่งความใกล้นี้เองที่ช่วยให้กล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์ เวบบ์ สามารถเก็บรายละเอียดของแขนกังหันที่ม้วนตัวแน่นของดาราจักรได้อย่างชัดเจน

ทั้งนี้ ดาราจักร NGC 5134 มีลักษณะเด่น คือ มีแกนกลางที่สว่าง ล้อมรอบด้วยแขนกังหันที่กวาดออกไปกว้างขวางและเต็มไปด้วยดาวฤกษ์ ก๊าซ และฝุ่นละออง ซึ่งพื้นที่เหล่านี้ทำหน้าที่เสมือน แหล่งอนุบาลจักรวาลหรือสถานที่ก่อกำเนิดดาวฤกษ์ดวงใหม่ออกมาอย่างต่อเนื่อง

ภาพอันน่าตื่นตานี้เกิดจากการผสมผสานข้อมูลการสังเกตการณ์จาก 2 อุปกรณ์ ทรงพลังของกล้อง JWST ได้แก่

1. เครื่องมือ MIRI (Mid-Infrared Instrument) โดยสามารถตรวจจับแสงอินฟราเรดช่วงกลางที่แผ่ออกมาจากฝุ่นอุ่นๆ เผยให้เห็นเส้นใยและกลุ่มก๊าซที่กระจายตัวอยู่ทั่วดาราจักร

2. เครื่องมือ NIRCam (Near-Infrared Camera) โดยสามารถจับภาพแสงอินฟราเรดความยาวคลื่นสั้นกว่า ซึ่งช่วยเน้นให้เห็นดาวฤกษ์และกระจุกดาวที่ฝังตัวอยู่ลึกเข้าไปในแขนกังหันของดาราจักร

กลุ่มเมฆฝุ่นที่ส่องสว่างทั่วทั้งดาราจักรเหล่านี้เปรียบเสมือนวัตถุดิบตั้งต้นสำหรับการสร้างดาวฤกษ์ดวงใหม่ เมื่อแรงโน้มถ่วงดึงดูดก๊าซเข้าด้วยกัน ดาวฤกษ์ดวงใหม่ก็จะถูกจุดประกายขึ้น และเมื่อพวกมันสิ้นอายุขัย เช่น ดาวฤกษ์มวลมากที่ระเบิดเป็นซูเปอร์โนวา หรือดาวฤกษ์ขนาดเล็กแบบดวงอาทิตย์ที่ขยายตัวเป็นดาวยักษ์แดงแล้วสลัดมวลสารชั้นนอกออก พวกมันก็จะส่งคืนสสารกลับสู่อวกาศ กลายเป็นวัตถุดิบสำหรับสร้างดาวและดาวเคราะห์รุ่นต่อไป วงจรแบบนี้จึงเกิดซ้ำไปเรื่อย ๆ ในดาราจักร

การศึกษาดาราจักรอย่าง NGC 5134 ในย่านแสงอินฟราเรดจะช่วยให้นักดาราศาสตร์สามารถแกะรอยวัฏจักรที่ดำเนินอยู่อย่างต่อเนื่องนี้ ทั้งการเกิด วิวัฒนาการ และการรีไซเคิลของดาวฤกษ์ ซึ่งเป็นกุญแจสำคัญที่ช่วยให้เหล่านักวิทยาศาสตร์เข้าใจว่า ดาราจักรต่าง ๆ เติบโตและเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรในช่วงเวลาหลายพันล้านปี