สำหรับคนที่จะเลี้ยงน้องหมาไว้สำหรับเป็นพ่อพันธ์แม่พันธ์ุ เพื่อขายลูกหมา นอกจากเรื่องของสายพันธุ์ที่เราต้องศึกษานิสัยใจคอ ธรรมชาติของพันธุ์ที่เราจะเลี้ยงแล้ว เราก็ควรมีความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับการเป็นสัด การผสม และการดูแลเค้าตอนช่วงจะคลอด และหลังคลอดด้วย น้องเป็นสัดปกติน้องหมาของเราเค้าจะเป็นสัดทุก 6-8 เดือน ระยะเวลาเป็นสัดก็จะประมาณ 2 สัปดาห์ สังเกตุได้จากจิ๋มน้องจะแดง ๆ และมีเลือดออกประมาณ 14 วัน ตัวผู้ก็จะเริ่มมานัวเนียคลอเคลียมากกว่าปกติ ซึ่งระหว่างนี้ น้องก็จะสามารถผสมได้แล้ว เราต้องคอยระวังหมาหนุ่มข้างบ้านจะปีนรั้วมาหา เดี๋ยวจะมีหลานหน้าตาแปลก ๆ นะคะ ถ้าเป็นแม่พันธุ์เจ้าของน้องหมาควรพาน้องไปอยู่ในกรงจะปลอดภัยกว่าค่ะ ช่วงตั้งท้องน้องจะท้องประมาณ 60 วันค่ะ ตอน 30 วันแรก เวลาคลำเราจะพบก้อนกลม ๆ ในท้อง แต่ถ้าหมาใหญ่อาจจะคลำไม่เจอ ซึ่งถ้าคลำไม่เจอก็ไม่ต้องตกใจ เราสามารถพาเค้าไปอัลตร้าซาวด์ได้ ซึ่งการอัลตร้าซาวด์ก็จะทำให้เราเห็นว่าเด็ก ๆ ในท้องสุขภาพดีมั้ย หัวใจยังเต้นกันอยู่หรือเปล่า และสามารถดูอัตราการเต้นของหัวใจเพื่อประเมินระยะเวลาในการคลอด กรณีเราไม่รู้วันที่ผสมแน่นอน แต่เราจะไม่ทราบจำนวนของน้องหมาที่อยู่ในท้อง ดังนั้นพอน้องท้องได้สัก 45 วัน ถ้าอยากรู้จำนวนจริง ๆ ก็พาเค้าไปเอกซเรย์เพื่อดูจำนวนที่ถูกต้องได้ แต่การเอกซเรย์มันเป็นภาพนิ่ง จึงทำให้เราไม่รู้ว่าลูกหมาในท้องนั้นสุขภาพดี มีชีวิตครบทุกตัวหรือเปล่า การเอกซเรย์ยังช่วยให้คุณหมอประเมินได้ด้วยเค้าจะสามารถคลอดธรรมชาติ หรือต้องผ่าคลอดด้วยค่ะ จะคลอดแล้ว วว ว ช่วงน้องหมาใกล้คลอด หมาจะกินอาหารลดลง แล้วเริ่มอยากแยกตัวหาที่ทำรังออกลูก เราสามารถเช็คดูได้ว่ามีน้ำนมไหลออกมาจากเต้านมหรือเปล่า ประมาณ 24 ชม. ก่อนคลอดแม่หมาจะมีอาการกระวนกระวายอย่างเห็นได้ชัด หายใจหอบถี่ๆ ไม่กินอาหาร บางตัวกินบ้าง แต่จะกินลดลงอย่างมาก ลองบีบเต้านมแม่หมาดูจะเห็นว่ามีน้ำนมไหลออกมาด้วย หมาจะเริ่มอยากอยู่ตัวเดียว เริ่มขุดและสร้างรัง สังเกตุดูว่ามีน้ำเมือกไหลออกมาจากปากมดลูกน้องหรือเปล่า ถ้ามีก็ใกล้เต็มทีแล้วค่ะ หรือลองวัดอุณหภูมิร่างกายแม่หมาดู ถ้าต่ำกว่า 100 องศาฟาเรนไฮท์ ก็แปลว่าแม่หมากำลังจะคลอดภายในไม่กี่ชม. และถ้าภายใน 3 ชม.หมาไม่คลอดให้รีบพาไปรพ. ไม่งั้นลูกหมาจะตายค่ะ ช่วงจะคลอดแม่หมาจะกระวนกระวายมาก ๆ แล้วก็เริ่มเบ่งค่ะ ถ้าอยู่ใกล้เจ้าของ เจ้าของก็อาจจช่วยดูแลให้กำลังใจน้องได้ ปกติแม่หมาเขาจะมีสัญชาติญาณในการดูแลลูกออกแล้ว เมื่อเบ่งลูกออกมาแล้ว แม่หมาจะกัดและกินถุงน้ำคร่ำ กัดสายสะดือให้หมาเด็ก แล้วเลียทำความสะอาด แต่ถ้าแม่หมาไม่กัดถุงน้ำคร่ำให้เจ้าของต้องช่วยฉีกถุงน้ำคร่ำ พร้อมกับใช้กรรไกรที่สะอาดตัดสายสะดือ และผูกปมสายสะดือห่างจากตัวลูกหมาประมาณ 1 นิ้ว ดูดน้ำมูกออกให้เด็ก ๆ แล้วใช้ผ้าแห้งเช็ดตัวทำความสะอาดให้กับลูกหมา การดูแลหลังคลอดลูกหมาหลังคลอดจะกินนมภายใน 1-3 ชม. ถ้าลูกหมาไม่กินนมลองเช็คดูว่าอาจจะมีปัญหาปากแหว่ง เพดานโหว่มั้ย หรืออาจจะต้องป้อนนมให้กับลูกหมา สำหรับนมที่ใช้ป้อนเป็นนมแพะที่ใช้สำหรับสัตว์เลี้ยง มีทั้งแบบชงและแบบกระป๋อง ส่วนแม่หมาเมื่อคลอดลูกออกมาแล้วจะกินรก ก็ปล่อยให้เขากิน เพราะรกมีสารอาหารที่มีประโยชน์กับแม่หมา บางตัวอาจจะกินแล้วสำรอกออกมาก็ไม่เป็นไร นอกจากนั้น ใน 2-3 วันแรก ควรรักษาอุณหภูมิให้กับลูกหมาได้รับความอบอุ่น อาจจะใช้โคมไฟที่ให้ความร้อน เรียกว่า กกไฟ ให้กับลูกหมา สังเกตุว่าถ้าลูกหมาหนาวมันจะไม่ค่อยขยับตัว ต้องหมั่นสังเกตุ อีกอย่างต้องระวังคือแม่หมาอาจจะเพลียนอนหลับทับลูกก็ได้ ก็ให้ระวังเรื่องนี้ด้วย อย่าลืม พาแม่หมาและลูกหมาไปตรวจสุขภาพหลังคลอดด้วยนะคะ แม่หมาหลังคลอดมักจะไม่ค่อยกินอาหาร และเมื่อให้นมลูกมาก ๆ อาจจะขาดสารอาหาร ทำให้เป็นไข้น้ำนมได้ ผู้เลี้ยงควรให้อาหารเสริมประเภทแคลเซียม หรือให้อาหารสุนัขเล็กเพื่อช่วยเสริมธาตุอาหารให้กับแม่หมา แล้วก็เตรียมอาหารไว้ให้เค้าได้กินเรื่อยๆ ด้วยค่ะ ช่วงนี้แม่หมาอาจจะกินน้อย แต่กินบ่อยกว่าปกติ สำหรับใครที่เลี้ยงน้องหมาไว้เพาะพันธ์ขาย เริ่มหาลูกค้าจับจองน้องได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ แต่การส่งมอบลูกหมาควรจะให้เด็ก ๆ หย่านมและฉีดวัคซีนเรียบร้อยแล้ว ซึ่งใช้เวลาประมาณ 8-10 สัปดาห์ หรือประมาณ 2 เดือนค่ะ สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงสำหรับแม่หมา และลูกหมาก็คือไม่ควรอาบน้ำให้กับแม่หมาก่อนหรือหลังคลอด เพราะแม่หมาอาจจะเป็นไข้ได้ ถ้าจำเป็นต้องอาบจริงๆ ให้รีบอาบรีบเช็ดตัวให้แห้ง ลูกหมาบางตัวแม่หมาอาจจะเลียรกออกไม่หมด ทำให้มีคราบติดตามขนแล้วเป็นสังกะตังแข็ง ๆ ให้เอาสำลีชุบน้ำเกลือเช็ดทำความสะอาดเรื่อยๆ บางคนอาจจะใช้น้ำมันมะพร้าวลูบขน แล้วคราบจะค่อย ๆ หลุดออกไปเองค่ะ ระหว่างที่แม่หมาท้อง การป้องกันเห็บหมัดให้ใช้ยา Bravacto ซึ่งแม่หมากินได้ตั้งแต่ช่วงตั้งท้องจนถึงให้นมลูก ข้อดีก็คือหมาน้อยของเราก็จะไม่มีเห็บและหมัดมารบกวนด้วยค่ะเนื้อดิบ ไก่ดิบ ทั้งหลาย บางคนบอกว่ากินได้ เพราะเราถ่ายพยาธิให้กับหมาเราทุก 3 เดือน 6 เดือนอะไรก็ว่าไป แต่อย่าลืมว่านอกจากพยาธิที่มีมา อาจจะมีแบคทีเรียอื่น ๆ ที่ติดต่อระหว่างสัตว์กับสัตว์ หรือสัตว์กับคน รวมทั้งพยาธิตัวตืดในหมูการถ่ายพยาธิก็ไม่ได้แปลว่าจะกำจัดพยาธิได้ 100 % เลี่ยงได้ก็ควรเลี่ยงสลับอาหารคนกับอาหารเม็ดบ้าง เพื่อช่วยขัดเรื่องหินปูนในเหงือกของน้องหมา หรือหาหนัง กระดูกมาให้เขาแทะเพื่อรักษาสุขภาพเหงือกและฟัน หรือจะแปรงฟันให้กับน้องหมาของคุณก็ได้ ยาสีฟันควรใช้ยาสีฟันของน้องหมานะคะ ของคนไม่ควรเอาไปใช้กับสุนัขค่ะ อย่าไปตัดฟันน้องหมา เพราะอาจจะทำให้ฟันแตก แล้วจะมีปัญหาถึงรากฟัน มีปัญหาเหงือกอักเสบ รักษายากและแพง เรื่องและภาพ โดยผู้เขียน