พื้นที่ที่ทำการเกษตรปลูกข้าวไร่หรือทำนา เมื่อเก็บเกี่ยวแล้ว หลายๆ พื้นที่ยังใช้วิถีแบบเดิมๆ ใช้แรงในการจัดการกับเม็ดข้าวสาร หลายพื้นที่ใช้คำว่า "ตีข้าว" คือการทำให้เม็ดข้าวสารร่วงจากกอข้าว ที่นี่การทำไร่ข้าวหมุนเวียนของคนไทยเชื้อสายกะเหรี่ยงในตำบลไล่โว่ อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี นิยมเรียกว่า "ฟาดข้าว" วิธีการก็คล้ายๆ กัน มีแคร่ 4 ขา ยกสูงขึ้นระดับเอว แล้วจับกอข้าวที่มัดไว้กับตอกฟาดลงไปตรงแคร่ เมล็ดข้าวก็จะตกลงพื้นโดยมีผ้ารองเม็ดข้าวสารไว้ ปีนี้มีโอกาสได้ไปฟาดข้าวไร่พี่ชายบนเขาอีกครั้ง ตั้งใจจะฟาดข้าวกันกลางคืน เพราะช่วงกลางวันเป็นช่วงเวลาที่ไปเก็บกอข้าววางไว้บนตอข้าวทั่วท้องไร่ข้าว เป็นการตากให้แห้งอีกครั้งด้วย เมื่อใกล้วันฟาดข้าวก็จะต้องไปเก็บกอข้าวที่ตากไว้เหล่านั้นมากองรวมกันทั้งหมดบนลานฟาดข้าว การฟาดข้าวในช่วงกลางคืน ถือว่าเป็นช่วงบรรยากาศที่ดีมาก อากาศไม่ร้อน สามารถนำกอข้าวที่ฟาดแล้วมาทำเป็นเพิงพักนอนหรือเชื้อไฟให้เกิดแสงสว่างได้อีกด้วย รวมทั้งการนั่งพูดคุยกัน ทำให้รู้สึกผ่อนคลาย เมื่อกองข้าวหมด ก็มีการนั่งกินข้าวท่ามกลางบรรยากาศกลางป่าที่ดูอบอุ่นไม่น้อย แต่ปีนี้ฝนฟ้าไม่อำนวยจากที่จะได้ฟาดข้าวท่ามกลางแสงจันทร์ที่พระจันทร์ยังเต็มดวงหลังวันลอยกระทงมา 1 วัน ฝนก็ตกกระหน่ำลงมาเสียก่อนตั้งแต่ช่วงบ่ายๆ จึงทำให้ต้องงดกิจกรรมการฟาดข้าวในเวลาช่วงกลางคืนไปอย่างน่าเสียดาย รุ่งเช้าของวันถัดมาจึงค่อยขึ้นเขาไปฟาดข้าวไร่กัน ต้องรีบทำก่อนเที่ยง ด้วยอากาศที่ร้อนขึ้นและไม่แน่ใจว่าช่วงบ่ายฝนจะตกอีกไหม คนที่ทำไร่ใกล้กันหรือญาติพี่น้องที่ชักชวนกันมาได้ ก็จะมาช่วยกันฟาดข้าวเพื่อเป็นการเอาแรงกันด้วย เมื่อฟาดเสร็จก็ต้องทำการพัดเศษฟางออกอีกครั้ง ก่อนที่จะตวงข้าวสารใส่ถังเพื่อนับจำนวนที่ได้ในแต่ละปี ก่อนจะเทใส่ถุงปุ๋ยเพื่อเก็บไว้และขนส่งกลับไปที่หมู่บ้านอีกครั้ง การพัดเศษฟางออกจากกองข้าวด้วยการใช้ใบพัดขนาดใหญ่ที่ทำขึ้นมาพัดแต่ละรอบที่มีการเทข้าวสารลงกองข้าว และการประยุกต์นำเครื่องตัดหญ้ามาช่วยอีกทาง เพราะสามารถปัดเศษฟาง เศษฝุ่นได้มากกว่าอีกด้วย ช่วงเดือนพฤศจิกายน-ธันวาคมเป็นช่วงที่ชาวบ้านเก็บเกี่ยว เมื่อทำการฟาดข้าวแล้ว ก็จะนำข้าวสารใส่ถุงปุ๋ยเพื่อลำเลียงส่งกลับไปยังหมู่บ้าน ทำการตำหรือสีเพื่อไว้หุงในครัวเรือนต่อไป ทุกภาพประกอบโดยผู้เขียน ขอบคุณ Canva ใช้ตกแต่งภาพปก เปิดประสบการณ์ความบันเทิงที่หลากหลายสุดปัง บน App TrueID โหลดเลย ฟรี !