ดาบสองคม: เด็กที่ใช้ chatgpt เป็นประจำเสี่ยงสูญเสียทักษะอะไรบ้าง ? อย่างที่ทราบกันดีว่าในช่วงไม่กี่ปีหลังนี้สิ่งที่เข้ามาเปลี่ยนแปลงโลกเทคโนโลยี รวมถึงวิถีประจำวันของใครหลายคนไปอย่างสิ้นเชิงก็คือเรื่องของ AI หรือปัญญาประดิษฐ์ที่เข้ามาตอบสนองความต้องการของเราได้รวดเร็วมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับ chatgpt ai ตัวดังผู้บุกเบิก ai chatbot จากค่าย OpenAI ซึ่งตอบสนองความต้องการคำตอบ หรือการคลายข้อสงสัยในเรื่องต่าง ๆ ให้เราได้อย่างรวดเร็วทันใจอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อนและได้เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตประจำวันของใครหลายคนโดยที่แทบไม่รู้ตัว อย่างไรก็ตามแม้ว่าดูเผิน ๆ แล้วเหมือนว่าเอไอมันกำลังทำให้มนุษย์อย่างเรา ๆ สะดวกสบายขึ้น ประหยัดเวลาสำหรับเรื่องต่าง ๆ มากขึ้น ทว่าอีกด้านนึงมันกลับเริ่มสงผลกระทบในเชิงลบตามมามากมายแล้ว โดยเฉพาะอย่างยิ่งในมิติของการศึกษา ซึ่งเริ่มมีการเก็บข้อมูลแล้วว่าเด็ก ๆ ที่ใช้ chatgpt หรือกระทั่ง ai จากค่ายอื่นใดเป็นประจำนั้นกำลังค่อย ๆ สูญเสียทักษะสำคัญในหลาย ๆ ด้านไป ซึ่งในวันนี้เองเราได้หยิบยกประเด็นนี้มาพูดถึงกันว่ามีทักษะอะไรบ้างที่เด็ก ๆ จะสูญเสียไปหากเอาแต่ใช้เอไอโดยขาดการประยุกต์ใช้ทักษะในตัวเราร่วมด้วยเป็นประจำ - ทักษะการสืบค้นข้อมูล แม้ว่า ai อย่าง chatgpt จะสามารถตอบสนองความต้องการข้อมูลด้านต่าง ๆ ของเราได้อย่างรวดเร็วและฉับไวจนหลายคนหลงคิดไปเราว่าเราไม่จำเป็นต้องเหนื่อยสืบค้นข้อมูลสำหรับเรื่องต่าง ๆ เองแล้ว แต่ทว่าความเป็นจริงชีวิตของเรานั้นยังมีข้อมูลที่ไม่ได้อยู่บนฐานข้อมูลของเอไอ หรือฐานข้อมูลบนโลกอินเตอร์เน็ตอีกมากมายให้เราได้สืบค้น และข้อมูลเหล่านั้นก็อาจมีคุณค่า รวมถึงสามารถใช้เป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ที่สามารถพิสูจน์ข้อเท็จจริงสำหรับประเด็นต่าง ๆ ได้ดีกว่าคำตอบของเอไอด้วยซ้ำ การที่เด็ก ๆ มัวแต่พึ่งคำตอบจากเอไอ จึงค่อย ๆ ทำลายทักษะการตั้งคำถาม และลงมือสืบค้นข้อมูลในประเด็นต่าง ๆ ด้วยตัวเองไปเรื่อย ๆ นั่นเอง รู้ตัวอีกทีเด็ก ๆ ก็อาจจะตั้งคำถามสำคัญ ๆ เกี่ยวกับสิ่งต่าง ๆ ไม่เป็นซะแล้ว - ทักษะ Critical Thinking ทักษะต่อมาที่เด็ก ๆ เสี่ยงจะสูญเสียไปเรื่อย ๆ หากเอาแต่พึ่งพาคำตอบจาก chatgpt ก็คือทักษะ Critical Thinking หรือการคิดเชิงวิพากษ์ การตรวจทานข้อมูล คำตอบที่ได้มากจากเอไอนั่นเอง เพราะอย่างที่ทราบกันดีว่าเด็ก ๆ ใช้ chatgpt หรือ ai chatbot อื่นใดก็เพราะความสะดวกสบาย ประหยัดเวลา สามารถตอบสนองความต้องคำตอบในเรื่องต่าง ๆ ได้ทันที และนั่นก็จะทำให้เขาติดนิสัยเชื่อข้อมูลจากเอไอไปโดยอัตโนมัติ จนขาดการใช้ทักษะการคิด วิเคราะห์ไป และในที่สุดก็อาจจะนำข้อมูลผิด ๆ ที่ได้จากเอไอไปต่อยอดใช้งานในด้านต่าง ๆ จนทำให้เกิดความผิดพลาดที่ต่อเนื่องกันเป็นโดมิโน่ได้นั่นเอง - ทักษะการเรียบเรียงข้อมูล สำหรับการนำเสนอ และนำไปประยุกต์ใช้งานในด้านต่าง ๆ อีกหนึ่งทักษะที่ดูเหมือนว่าเด็ก ๆ ในยุคเอไอกำลังถูกกลืนกินไปเรื่อย ๆ ก็คือทักษะการเรียบเรียงข้อมูล ลำดับข้อมูลเพื่อใช้ในการนำเสนอ หรือกระทั่งเพื่อนำข้อมูลนั้น ๆ ไปประยุกต์ใช้งานในด้านต่าง ๆ นั่นเอง เพราะการขอคำตอบจากเอไอนั้นจะทำให้เด็ก ๆ ได้คำตอบที่ถูกจัดเรียงจากเอไอในทันที แต่นั่นก็ไม่ได้หมายความว่าการเรียบเรียง ลำดับข้อมูลจากเอไอเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และเหมาะสมกับบริบทที่เด็ก ๆ จะนำไปใช้งาน ขณะเดียวกันเมื่อพวกเขาจำเป็นต้องไปสืบค้นข้อมูลที่อยู่นอกฐานข้อมูลบนโลกอินเตอร์เน็ต พวกเขาก็จะไม่สามารถเรียบเรียงข้อมูลได้อย่างมีประสิทธิภาพจนในที่สุดก็ไม่สามารถนำข้อมูลที่ได้มาไปประยุกต์ใช้จริงได้อย่างมีสิทธิภาพด้วยนั่นเอง - ทักษะการใช้งานแหล่งสืบค้นข้อมูลอื่น ๆ แน่นอนว่าอีกหนึ่งทักษะที่จะค่อย ๆ เลือนหายไปจากตัวเด็ก ๆ เช่นกัน หากเอาแต่ตั้งคำถามกับ chatgpt ก็คือทักษะการใช้งานแหล่งสืบค้นข้อมูลอื่น ๆ ที่อาจทำให้ได้คำตอบที่ดีกว่า มีประสิทธิภาพกว่า ตัวอย่างเช่น ห้องสมุดของโรงเรียน ห้องสมุดมหาวิทยาลัย เป็นต้น ซึ่งข้อมูลจำนวนมากที่ถูกบันทึกไว้ในหนังสือหลายร้อยหลายพันเล่มก็ไม่ได้ถูกอัพโหลด หรือเผยแพร่ลงบนโลกอินเตอร์เน็ตเสมอไป แต่การที่เด็ก ๆ เอาแต่มองหน้าจอ ถามคำถามกับเอไอย่อมทำให้พวกเขาขาดทักษะในการค่อย ๆ เปิดอ่านหนังสือทีละหน้า ๆ ไป ขาดทักษะในการเลือกหาหนังสือในแต่ละหมวดหมู่ไป ทั้ง ๆ ที่แหล่งสืบค้นข้อมูลนี้อาจให้ข้อมูลเชิงลึกที่ถูกต้องและแม่นยำมากกว่าคำตอบจากเอไอ - ทักษะการปฏิสัมพันธ์กับสังคม และอีกหนึ่งทักษะที่เด็ก ๆ เสี่ยงจะสูยเสียไปเรื่อย ๆ หากเอาแต่ถามคำถามจาก chatgpt โดยไม่ได้สวิตช์โหมดไปสืบค้นข้อมูลจากแหล่งอื่นบ้างเลยก็คือ ทักษะการปฏิสัมพันธ์กับสังคม การถามคำถามจากคนเป็น ๆ การตรวจสอบข้อมูล ซักถามข้อสงสัยต่าง ๆ จากแหล่งข้อมูลสังคม กลุ่มคน หรือบุคคลที่เกี่ยวข้องกับประเด็นนั้น ๆ โดยตรงนั่นเอง ตัวอย่างเช่น หากต้องการข้อมูลเกี่ยวกับเรื่องเกษตรกรรม การออกไปถามคำถามกับลุง ๆ ป้า ๆ ที่เป็นเกษตรกรจริง ๆ ก็อาจทำให้ได้คำตอบที่ดีกว่าคำตอบจากเอไอ อีกทั้งการได้มีปฏิสัมพันธ์กับสังคมยังจะทำให้เด็ก ๆ ได้เรียนรู้อะไรมากกว่าเพียงข้อมูลที่ได้มาอีกด้วย ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของโครงสร้างสังคม เรื่องของการแสดงน้ำใจ หรือเรื่องมารยาททางสังคม ซึ่งสิ่งเหล่านี้จะไม่เกิดขึ้นเลยหากเด็ก ๆ เอาแต่ถามทุกเรื่องจากเอไอ ณัฐ ณัฐนันท์ ภาพปก/ภาพประกอบ 1-3 โดยผู้เขียน (Tools Design Canva, ChatGPT) ภาพประกอบ 4 จาก Pixabay.com เปิดประสบการณ์ความบันเทิงที่หลากหลายสุดปัง บน App TrueID โหลดเลย ฟรี !