“ฟิลิปปินส์” ดินแดนแห่งภัยพิบัติ! ประเทศที่ภัยธรรมชาติไม่เคยพัก

ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat เกี่ยวกับฟิลิปปินส์เผชิญแผ่นดินไหวครั้งแล้วครั้งเล่า จนถูกจัดให้เป็นหนึ่งในประเทศที่มีความเสี่ยงต่อภัยพิบัติทางธรณีวิทยาสูงที่สุดของโลก ล่าสุดเกิดแผ่นดินไหวอีกครั้งทางตอนใต้ของประเทศ ทำให้หลายคนตั้งคำถามว่า เหตุใดฟิลิปปินส์จึงเกิดแผ่นดินไหวบ่อยกว่าหลายประเทศในภูมิภาค

เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน 2569 เกิดแผ่นดินไหวขนาด 6.5–6.7 นอกชายฝั่งทางตอนใต้ของเกาะมินดาเนา ประเทศฟิลิปปินส์ โดยมีศูนย์กลางอยู่ใกล้เมืองซารังกานี จังหวัดดาเวาออกซีเดนทัล เบื้องต้นไม่มีรายงานผู้เสียชีวิตหรือความเสียหายรุนแรง และไม่มีการประกาศเตือนภัยสึนามิ

เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นเพียงไม่กี่สัปดาห์หลังจากแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ขนาด 7.8 ในพื้นที่ใกล้เคียง ซึ่งคร่าชีวิตผู้คนอย่างน้อย 81 ราย มีผู้บาดเจ็บกว่า 1,300 คน และทำให้เกิดปรากฏการณ์ "ชายฝั่งยกตัว" ดันแนวปะการังใต้ทะเลโผล่พ้นผิวน้ำ

สาเหตุที่ฟิลิปปินส์เกิดแผ่นดินไหวบ่อย มาจากตำแหน่งที่ตั้งของประเทศ ซึ่งอยู่บนแนว Pacific Ring of Fire หรือ "วงแหวนแห่งไฟแปซิฟิก" พื้นที่ที่เกิดแผ่นดินไหวราว 90% ของโลก และเป็นบริเวณที่มีภูเขาไฟหนาแน่นที่สุดแห่งหนึ่ง

นอกจากนี้ ฟิลิปปินส์ยังตั้งอยู่บนรอยต่อของแผ่นเปลือกโลกหลายแผ่น โดยเฉพาะแผ่นทะเลฟิลิปปินส์และแผ่นยูเรเซีย การชน การมุดตัว และการเลื่อนผ่านกันของแผ่นเปลือกโลก ทำให้เกิดการสะสมพลังงานใต้พื้นโลก ก่อนปลดปล่อยออกมาเป็นแผ่นดินไหวอย่างต่อเนื่อง

อีกปัจจัยสำคัญคือ แนวรอยเลื่อนฟิลิปปินส์ (Philippine Fault Zone) ที่มีความยาวกว่า 1,200 กิโลเมตร พาดผ่านประเทศจากเหนือจรดใต้ ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดแผ่นดินไหวตื้นขนาดใหญ่หลายครั้งในอดีต ขณะเดียวกัน การเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลกยังเป็นแรงขับเคลื่อนให้ฟิลิปปินส์มีภูเขาไฟที่ยังคุกรุ่นอยู่ถึง 22 แห่ง ทำให้มีโอกาสเกิดแผ่นดินไหวจากกิจกรรมของภูเขาไฟได้เช่นกัน

ด้วยปัจจัยทางธรณีวิทยาเหล่านี้ ฟิลิปปินส์จึงต้องเผชิญทั้งแผ่นดินไหว ภูเขาไฟระเบิด และพายุหมุนเขตร้อนอยู่เป็นประจำ จนได้รับการยกให้เป็นหนึ่งในประเทศที่มีความเสี่ยงจากภัยธรรมชาติสูงที่สุดของโลก

การเกิดแผ่นดินไหวบ่อยครั้งในฟิลิปปินส์ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นผลจากที่ตั้งทางธรณีวิทยาซึ่งอยู่บนวงแหวนแห่งไฟแปซิฟิกและแนวรอยเลื่อนสำคัญหลายแห่ง ทำให้ประเทศแห่งนี้ต้องเผชิญภัยพิบัติทางธรรมชาติอย่างต่อเนื่อง และจำเป็นต้องพัฒนาระบบเฝ้าระวังและการรับมือเพื่อปกป้องชีวิตและทรัพย์สินของประชาชนอยู่เสมอ