พาณิชย์กาง 3 แผนรุก สยบวิกฤตมะพร้าวน้ำหอมล้นตลาด-สกัดนอมินี

มะพร้าวน้ำหอมไทยล้นตลาด ผลผลิตเพิ่มเกือบ 50% ราคาหน้าสวนตกต่ำ

นายพูนพงษ์ นัยนาภารณ์ อธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เปิดเผยผลการวิเคราะห์โครงสร้างอุตสาหกรรมมะพร้าวน้ำหอมไทยแบบครบวงจร พบว่าในช่วง 4 ปีที่ผ่านมา ระหว่างปี 2564–2568 พื้นที่ปลูกมะพร้าวน้ำหอมในประเทศไทยขยายตัวต่อเนื่อง จาก 235,903 ไร่ เพิ่มเป็น 305,706 ไร่ ส่งผลให้ผลผลิตในปี 2568 เพิ่มขึ้นอย่างมากถึง 877,681 ตัน หรือเพิ่มขึ้นราว 49.80%

อย่างไรก็ตาม แม้ว่าปริมาณผลผลิตจะเพิ่มขึ้น แต่ภาพรวมมูลค่าการส่งออกกลับปรับตัวลดลงต่อเนื่อง โดยจากปี 2566 ที่มีมูลค่าการส่งออกสูงถึง 9,888.92 ล้านบาท ลดลงเหลือเพียง 6,456.52 ล้านบาทในปี 2568

นายพูนพงษ์ระบุว่า เมื่อปริมาณผลผลิตในตลาดมีมากกว่าอุปสงค์ ส่งผลให้ราคามะพร้าวน้ำหอมปรับตัวลดลงอย่างมีนัยสำคัญ ทำให้เกษตรกรจำนวนมากมีรายได้ลดลงและไม่เพียงพอต่อค่าใช้จ่าย ส่งผลกระทบต่อการบำรุงรักษาสวนมะพร้าวและคุณภาพผลผลิตในระยะยาว

ผลผลิตคุณภาพส่งออกมีเพียง 30%

ปัจจุบันผลผลิตมะพร้าวน้ำหอมของไทยแบ่งออกเป็น 2 ขนาดหลัก ได้แก่

• ขนาดมาตรฐานส่งออก ราคาหน้าสวนประมาณลูกละ 4–5 บาท มีสัดส่วนเพียง 30% ของผลผลิตทั้งหมด

• ขนาดเล็กหรือผลลีบ ไม่ผ่านเกณฑ์ส่งออก ราคาหน้าสวนประมาณลูกละ 2 บาท มีสัดส่วนสูงถึง 70%

โครงสร้างการตลาดเริ่มตั้งแต่เกษตรกรที่ขายผลผลิตเองหรือผ่านพ่อค้าคนกลาง ก่อนเข้าสู่โรงงานเพื่อคัดและตัดแต่งผลสด หากได้ขนาดมาตรฐานจะถูกส่งออกไปยังตลาดต่างประเทศ หรือกระจายจำหน่ายในประเทศผ่านตลาดค้าส่ง ค้าปลีก และห้างสรรพสินค้า

ส่วนผลผลิตที่ไม่ได้มาตรฐานจะถูกนำไปแปรรูปในอุตสาหกรรมอาหาร เช่น การเจาะขายเป็นน้ำมะพร้าวสด หรือใช้เป็นส่วนประกอบในผลิตภัณฑ์อาหารและขนมหวาน

อุตสาหกรรมมะพร้าวน้ำหอมเผชิญ 4 วิกฤต

กรมพัฒนาธุรกิจการค้าระบุว่า อุตสาหกรรมมะพร้าวน้ำหอมของไทยกำลังเผชิญปัญหาสำคัญ 4 ด้าน ได้แก่

1. ช่วงผลผลิตขาดตลาด ราคาพุ่งสูงจนแข่งขันในตลาดต่างประเทศได้ยาก

2. ช่วงผลผลิตล้นตลาด ราคาตกต่ำ และโรงงานมีสต็อกสินค้าเกินความต้องการ

3. การแข่งขันจากผู้ลงทุนต้นทุนต่ำ โดยเฉพาะทุนต่างชาติ

4. ปัญหาสินค้าปลอมปนที่ทำให้คุณภาพและภาพลักษณ์มะพร้าวน้ำหอมไทยเสียหาย

เสนอ 3 แนวทางแก้วิกฤตราคา

นายพูนพงษ์เสนอแนวทางแก้ไขปัญหาระยะสั้นและระยะกลาง เพื่อรักษาราคามะพร้าวน้ำหอมให้อยู่เหนือจุดคุ้มทุน โดยแบ่งเป็น 3 ด้านสำคัญ

ด้านการเกษตร
ควรมีระบบบริหารจัดการพื้นที่ปลูก เพื่อควบคุมการขยายพื้นที่ไม่ให้เกิดภาวะผลผลิตล้นตลาด พร้อมทั้งสนับสนุนเงินทุนให้เกษตรกรดูแลสวนมะพร้าวอย่างมีประสิทธิภาพ

ด้านการผลิต
ภาครัฐต้องบังคับใช้กฎหมายกับผู้ประกอบการอย่างเท่าเทียม ตรวจสอบเรื่องสิ่งแวดล้อม การใช้แรงงาน การกำหนดราคารับซื้อ และโครงสร้างผู้ถือหุ้น เพื่อป้องกันปัญหานอมินี นอกจากนี้ต้องกำหนดมาตรฐานสินค้าให้ชัดเจน เช่น การแยกพิกัดศุลกากรระหว่างน้ำมะพร้าวแท้ 100% กับสินค้าผสม รวมถึงปราบปรามสินค้าปลอม

ด้านการตลาด
ต้องรักษาตลาดส่งออกเดิม พร้อมขยายตลาดใหม่อย่างต่อเนื่อง รวมทั้งฟื้นฟูตลาดที่ซบเซา และส่งเสริมการบริโภคมะพร้าวน้ำหอมภายในประเทศ

เร่งตรวจโครงสร้างราคา ป้องกันเอาเปรียบเกษตรกร

กรมพัฒนาธุรกิจการค้าจะดำเนินการตรวจสอบโครงสร้างราคามะพร้าวน้ำหอม ตั้งแต่ต้นทางจากเกษตรกรไปจนถึงราคาขายปลีก หากพบพฤติกรรมเอาเปรียบเกษตรกรหรือผู้บริโภค จะดำเนินการตามกฎหมายอย่างเด็ดขาด

ในส่วนของผลผลิตมะพร้าวที่ไม่ได้ขนาดมาตรฐาน กระทรวงพาณิชย์อยู่ระหว่างการหาตลาดรองรับภายในประเทศ โดยเปิดจุดจำหน่ายเพิ่ม รวมทั้งประสานหน่วยงานต่าง ๆ เพื่อนำมะพร้าวตกเกรดไปใช้ในกิจกรรมหรือแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ เพื่อช่วยกระจายผลผลิตออกจากตลาด

นายพูนพงษ์กล่าวว่า กระทรวงพาณิชย์พร้อมสนับสนุนเกษตรกรและผู้ประกอบการไทยให้สามารถก้าวข้ามวิกฤตครั้งนี้ โดยทุกภาคส่วนต้องร่วมกันแก้ไขปัญหาทั้งระบบ พร้อมติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด เพื่อให้เกษตรกรและธุรกิจไทยสามารถดำเนินกิจการได้อย่างมั่นคงและเป็นธรรม