“Green Gain Day” องค์ความรู้ทดแทนการเผาพื้นที่เกษตร

นางอัญชลี สุวจิตตานนท์ อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร เปิดเผยว่า กรมส่งเสริมการเกษตรได้ขับเคลื่อนการลดการเผาอย่างต่อเนื่อง มุ่งสู่ระบบการเกษตรที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ผ่านการสื่อสารเชิงรุก การสร้างความเข้าใจแก่เกษตรกร และการส่งเสริมวิธีจัดการเศษวัสดุทางการเกษตรทดแทนการเผา อาทิ การไถกลบ การทำปุ๋ยหมัก และการเพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือใช้ ผลการดำเนินงานด้านสิ่งแวดล้อมสะท้อนความเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีขึ้นอย่างชัดเจน โดยข้อมูลติดตามจุดความร้อนจากดาวเทียมระบบ VIIRS ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม 2568 - 31 มกราคม 2569 พบจุดความร้อน (Hotspot) พื้นที่การเกษตร ในประเทศไทย จำนวน 10,137 จุด จากเดิมปี 2568/69 ในช่วงเวลาเดียวกัน จำนวน 7,063 จุด พบว่าลดลง จำนวน 3,074 จุด คิดเป็นร้อยละ 30.25 % แสดงให้เห็นว่ามาตรการลดการเผาเริ่มเกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม

อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวเพิ่มเติมว่า สำหรับปี 2569 กรมส่งเสริมการเกษตรวางกลไกขับเคลื่อนใน 2 มิติหลัก ได้แก่ การลดการเผา และการสร้างระบบสนับสนุน โดยจัดทำแผนที่พื้นที่เสี่ยงเผา (Risk Map) เชื่อมโยงข้อมูลเกษตรกรกับจุดความร้อนจากดาวเทียม ส่งเสริมเทคโนโลยีและนวัตกรรมทดแทนการเผา อาทิ แนวคิด 3R Model เพื่อวิเคราะห์และพัฒนาห่วงโซ่มูลค่าวัสดุชีวภาพ เช่น ข้าว อ้อย และข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ พร้อมทั้งดำเนินงานครอบคลุม ทั้งระดับแปลงและระดับพื้นที่ รวมถึงการเชื่อมโยงวัสดุเหลือใช้กับโรงไฟฟ้าชีวมวลและโรงงานแปรรูป

นอกจากนี้ จะมีการจัดกิจกรรม “Green Gain Day” ถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีทดแทนการเผาในพื้นที่เกษตรทั้ง 77 จังหวัด สำหรับจังหวัดที่มีแผนจัดเดือน ก.พ.-มี.ค.69 ได้แก่ จังหวัดเพชรบูรณ์, ลพบุรี, ลำปาง, นครราชสีมา, ลำพูน, สระแก้ว, เชียงราย, ฉะเชิงเทรา, มหาสารคาม, พิจิตร, พระนครศรีอยุธยา, อุดรธานี, สระบุรี, นครปฐม, เชียงใหม่, กำแพงเพชร, พิษณุโลก, แม่ฮ่องสอน 

รวมถึงยังได้ส่งเสริมให้เกษตรกรผลิตปุ๋ยอินทรีย์ ใช้เองจากวัสดุการเกษตรที่เหลือใช้ในท้องถิ่นและไถกลบตอซัง เพื่อลดปัญหาการเผาในพื้นที่เกษตร เพิ่มเติมอินทรียวัตถุและธาตุอาหารให้แก่ดิน ทำให้ดินมีโครงสร้างดีขึ้น ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ปุ๋ยเคมี และลดต้นทุนการผลิตในส่วนของปุ๋ยเคมี โดยการถ่ายทอดความรู้จัดการเศษวัสดุและเกษตรกรมีการนำปุ๋ยอินทรีย์และวัสดุอินทรีย์ไปใช้ประโยชน์กับพืชชนิดต่าง ๆ รวม 3,321,026.16 ตัน คิดเป็นพื้นที่รวม 3,027,991.25 ไร่

สำหรับกำหนดช่วงควบคุมการเผาในฤดูเก็บเกี่ยวระหว่างวันที่ 1 กุมภาพันธ์ – 31 มีนาคม 2569 หากพบการเผาในพื้นที่เกษตร เกษตรกรจะถูกตัดสิทธิ์เข้าร่วมโครงการสนับสนุนของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นระยะเวลา 2 ปี ยกเว้นกรณีช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติ มาตรการดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อสร้างความร่วมมือและความรับผิดชอบร่วมกันในการลดปัญหาหมอกควัน โดยไม่ผลักภาระให้เกษตรกรเพียงฝ่ายเดียว แต่เน้นการสนับสนุนองค์ความรู้ เทคโนโลยี และเครื่องมือที่ช่วยให้เกษตรกรปรับตัวได้จริง

การแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 ในภาคการเกษตรจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ เกษตรกร ภาคเอกชน และประชาชน การเปลี่ยนจาก “การเผา” สู่ “การสร้างมูลค่า” จึงเป็นก้าวสำคัญในการยกระดับ เศรษฐกิจฐานราก ควบคู่กับการสร้างระบบการเกษตรที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืนในระยะยาว