ชำแหละหนี้แรงงานไทยปี 69 ส่วนใหญ่กู้มาทำอะไร - กลุ่มไหนน่าห่วงสุด

สถานการณ์ทางการเงินของคนไทยในปี 2569 กำลังเผชิญกับบททดสอบครั้งใหญ่ ผลสำรวจล่าสุดจากสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) เมื่อ  เดือนกุมภาพันธ์ 2569 ที่ผ่านมา จำนวน 6,469 ราย เผยให้เห็นว่าสัดส่วนผู้มีหนี้สินดีดตัวสูงขึ้นถึง ร้อยละ 62.44 จาก ซึ่งพุ่งจากช่วงเวลาเดียวกันของปีก่อนที่อยู่ร้อยละ 50.99 อย่างมีนัยสำคัญ อะไรคือต้นตอที่ทำให้คนไทยต้องตกอยู่ในวงจรหนี้ และกลุ่มคนวัยทำงานกลุ่มไหนที่กำลังแบกรับความเสี่ยงสูงที่สุด?

เจาะสาเหตุทำไมแรงงานไทยถึงเป็นหนี้?

ปัจจัยหลักที่ขับเคลื่อนให้เกิดหนี้สินไม่ได้มาจากการฟุ่มเฟือยเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากแรงบีบทางเศรษฐกิจที่เลี่ยงได้ยาก จาก ค่าใช้จ่ายรายวันพุ่งสูงสาเหตุอันดับหนึ่งคือภาระค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันที่เพิ่มขึ้น (ร้อยละ 29.06) ถัดมาคือ  การกู้ซื้อที่อยู่อาศัยและยานพาหนะเป็นสาเหตุรองลงมา (ร้อยละ 25.83)

สำหรับกลุ่มที่มีรายได้ต่ำกว่า 10,000 บาท สาเหตุหลักของการเป็นหนี้มาจากรายได้ที่ไม่แน่นอนและต้องใช้เงินในเหตุฉุกเฉิน นอกจากนี้ยังมีปัจจัย ความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจโลก ปัญหาราคาน้ำมันที่ผันผวนจากสถานการณ์ในตะวันออกกลางกลายเป็นแรงกระเพื่อมที่กระทบต่อต้นทุนการผลิตและค่าขนส่งในวงกว้าง

กลุ่มไหนน่าเป็นห่วงที่สุด?

ผลสำรวจชี้เป้ากลุ่มอาชีพที่มีความเปราะบางทางการเงินแตกต่างกันไปตามโครงสร้างหนี้

- กลุ่มเกษตรกร (เปราะบางที่สุด): เป็นกลุ่มที่มีสัดส่วนหนี้ทับซ้อนทั้ง "ในระบบและนอกระบบ" มากที่สุด สะท้อนถึงภาวะที่รายได้จากการเกษตรไม่เพียงพอต่อการชำระหนี้เดิม จนต้องกู้ซ้ำเพื่อมาประคองตัว

- กลุ่มรับจ้างอิสระและผู้สูงอายุ: เป็นกลุ่มที่ต้องพึ่งพา "หนี้นอกระบบ" สูงกว่าอาชีพอื่น เนื่องจากขาดโอกาสหรือคุณสมบัติในการเข้าถึงแหล่งเงินกู้ตามกฎหมาย

- พนักงานของรัฐ: เป็นกลุ่มอาชีพที่มีสัดส่วนการเป็นหนี้สูงที่สุด โดยส่วนใหญ่เป็นหนี้ในระบบ (ร้อยละ 89.09) ซึ่งสัมพันธ์กับศักยภาพในการกู้ยืมที่สูงกว่าอาชีพอื่น

- SME และเจ้าของกิจการ: ถึงแม้จะไม่ได้จัดอยู่ในกลุ่มแรงงาน แต่บรรดาเจ้าของกิจการกำลังเผชิญ "แรงบีบสองด้าน" จากต้นทุนที่พุ่งแต่ปรับราคาขายไม่ได้ตามกำลังซื้อที่ชะลอตัว ทำให้ต้องกู้เงินเพื่อมาประคับประคองธุรกิจมากกว่าการขยายกิจการ

 สัญญาณเตือนภัย: "หนี้ดิจิทัล" ในกลุ่มคนรุ่นใหม่

พฤติกรรมการสร้างหนี้ของคนรุ่นใหม่ (Gen Z) กำลังสร้างสถิติใหม่ที่น่าติดตาม ได้แก่

• กลุ่มอายุน้อยกว่า 29 ปี: มีแนวโน้มใช้บริการผ่อนชำระหรือขอสินเชื่อผ่าน แพลตฟอร์มออนไลน์ สูงอย่างมีนัยสำคัญ
• กลุ่มนักศึกษา: มีหนี้ผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์สูงถึงร้อยละ 31.55 ซึ่งถือเป็นรูปแบบหนี้ที่เข้าถึงง่ายและอาจขยายตัวเป็นวงกว้างในอนาคต

แนวโน้มปี 2569  กลุ่มใดรอด กลุ่มใดส่อร่วง

เมื่อดูจากข้อมูลพบว่า กลุ่มรายได้ระหว่าง 20,001 - 30,000 บาท เป็นกลุ่มที่มีแนวโน้มจะสร้างหนี้ใหม่ในปี 2569 มากที่สุด โดยเฉพาะหนี้ที่เกิดจากค่าใช้จ่ายจำเป็นและหนี้จากการซื้อสินทรัพย์ ขณะที่ กลุ่มรายได้ต่ำกว่า 10,000 บาท ยังคงเผชิญความเสี่ยงสูงจากการต้องสร้างหนี้เพื่อชดเชยรายได้ที่ไม่แน่นอน ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะหนี้เรื้อรังได้ง่ายกว่ากลุ่มอื่น กลุ่มที่มีโอกาส "รอด" สูง ประชาชนที่มีรายได้มากกว่า 40,001 บาทขึ้นไป เป็นกลุ่มที่มีแนวโน้มชัดเจนว่าจะไม่มีการสร้างภาระหนี้สินเพิ่มขึ้นในปี 2569 นี้

โดยสรุปแล้ว สถานการณ์ในปี 2569 ยังคงเป็นภาพของความเหลื่อมล้ำในการจัดการหนี้ กลุ่มที่มีรายได้แน่นอนอาจยังพอประคองตัวได้ แต่กลุ่มเกษตรกรและผู้มีรายได้น้อยยังคงต้องเผชิญกับ "แรงกดดันรอบด้าน" จากทั้งหนี้เก่าและค่าครองชีพใหม่ที่พุ่งสูงขึ้น