ปัจจุบันความตื่นตัวในเรื่อง สิทธิความเป็นพลเมืองในประเทศไทยของเราสูงขึ้นเป็นอย่างมาก ประชาชนทั้งหลายต่างเรียนรู้ที่จะใช้สิทธิและหน้าที่ของตนเองอย่างแข็งขันขึ้นกว่าก่อนมาก และการได้รับรู้ความจริง การได้รับรู้ข่าวสารที่ถูกต้องเที่ยงตรง ก็เป็นสิทธิหนึ่งในการที่คนในสังคมต้องได้รับโอกาสเข้าถึงเช่นกัน แต่ปัจจุบันวงการข่าวสารและข้อมูลที่น่าเชื่อถือกลับด้อยคุณภาพลงไปมาก ขอบคุณภาพประกอบจาก Brett Sayles / pexels.com หลาย ๆ ปัจจัยสะท้อนออกมาให้เห็นชัด ผ่านทางตัวหนังสือ ผ่านทางหน้าจอ ที่ทุกวันนี้เราเห็นแทบจะเป็นแต่ข่าวในเชิงความเชื่อ ของแปลก หรือเรื่องที่พิสูจน์ไม่ได้ซะเป็นส่วนใหญ่ ข่าวแบบเชิงข้อมูลเจาะลึกแทบไม่มี และยิ่งเมื่อสังคมเกิดสื่อออนไลน์ขึ้นมา ข่าวสารที่รวดเร็วจากแหล่งข้อมูลโดยตรง (จะจริงไม่จริงเอาไว้ทีหลัง) ทำให้คนหันไปเสพสื่อที่เกาะติดกับกระแสมากขึ้น และเสพสื่อกระแสหลักน้อยลง หากเป็นอย่างนี้แล้วสื่อกระแสหลักจะปรับตัวตามโลกให้ทันได้อย่างไร ขอบคุณภาพประกอบจาก Redrecords / pexels.com เรื่องจริงที่ปฏิเสธไม่ได้เลยว่า “สื่อ” เป็น “ธุรกิจ” ที่ยึดโยงอยู่กับ “อำนาจ” และ “ทุน” มากกว่า “จริยธรรม” “จรรยาบรรณ” แต่หากยิ่งยึดโยงมากเท่าใด มุมมอง วิสัยทัศน์ ในการนำเสนอข่าวก็จะยิ่งทำความจริงให้ปรากฏได้ยากขึ้นเท่านั้น สมัยก่อนที่ยังไม่มีสังคมออนไลน์เกิดขึ้นนั้น สื่อทั้งโทรทัศน์ วิทยุ หนังสือพิมพ์ แทบจะผูกขาดข้อมูลข่าวสารไว้แต่เพียงผู้เดียวเลย การนำเสนอข้อมูลต่าง ๆ แทบจะเรียกได้ว่าเป็นความถูกต้องที่ตัดสินออกมาแล้วบนหน้ากระดาษ หรือหน้าจอโทรทัศน์ แข่งขันกันเองเพียงยอดขาย เรตติ้ง ความไว แต่กลับไม่ได้แข่งขันเรื่องมุมมอง ทัศนะ ของข้อมูลเจาะลึกที่ไม่แตกต่างอะไรกันนักเลย ขอบคุณภาพประกอบจาก pxhere หากจะถามว่า ทำไมสื่อกระแสหลักถึงถูกลดความนิยมลงเป็นอย่างมาก นั่นก็เพราะความรับผิดชอบที่หายไปด้วย สื่อหลายแห่งก็เลือกที่จะเซ็นเซอร์ตัวเองกับข่าวบางข่าว หรือเลือกนำเสนอแต่เพียงด้านเดียว ติดตามไปนาน ๆ เข้าคนก็เบื่อ เพราะไม่ได้ข้อมูลอะไรที่แตกต่างออกไปเลย ความนิยมก็เลยถดถอย ทั้ง ๆ ที่ความจริงแล้ว เครื่องไม้เครื่องมือ บุคลากร ก็พร้อมมากกว่าสื่อออนไลน์มากมาย ขอบคุณภาพประกอบจาก pxhere “เสรีภาพสื่อ คือ เสรีภาพของประชาชน” แต่เสรีภาพของประชาชนกลับถูกสื่อเมินหนี นี่แหละคือปัจจัยสำคัญของความเสื่อมถอย และส่งผลให้สื่อทางเลือกเกิดขึ้นมามากมาย ในยุคสมัยหนึ่ง สื่อเองเคยออกมาเรียกร้องเรื่องสิทธิเสรีภาพของสื่อ เรียกร้องไม่ให้มีการแทรกแซงสื่อ เรียกร้องให้มีอิสรภาพในการนำเสนอข่าว แต่สุดท้ายแล้วสื่อกลับเป็นฝ่ายปิดกั้นข้อมูลข่าวสารที่ประชาชนควรรับรู้เสียเอง ทั้งการเซ็นเซอร์ตัวเอง และการไม่สนใจเจาะลึกเนื้อหา ประเด็น หรือแง่มุมอย่างที่ควรจะเป็น สื่อต้องตอบตัวเองให้ได้ว่า ทุกข้ออ้างที่กล่าวมาแล้วนั้น แท้จริงมีขึ้นเพื่อ อิสรภาพ เสรีภาพ ในการนำเสนอข่าวสารจริงหรือเปล่า หรือเพียงเพื่อรักษาไว้ซึ่งฐานอำนาจ ผลประโยชน์ เฉพาะกลุ่มองค์กร เพื่อผลประโยชน์ทางธุรกิจ เพราะถ้าเป็นเช่นนั้นแล้ว อย่าได้ถามถึงวิกฤตที่เกิดขึ้นว่า ทำไมสื่อถึงไม่ได้รับความน่าเชื่อถือไว้วางใจอย่างเท่าที่เป็นมาในอดีต ขอบคุณภาพปกจาก pxhere