มท. ปรับผังเมืองโลก 2569 ยกระดับ "ผังเมืองไทย" รับโลกผันผวน

วันนี้ (6 พ.ย. 69) เวลา 08.45 น. ที่ห้องแกรนด์บอลรูม โรงแรมโกลเด้น ทิวลิป ซอฟเฟอริน เขตห้วยขวาง กรุงเทพฯ นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย มอบหมายให้ นายอรรษิษฐ์ สัมพันธรัตน์ ปลัดกระทรวงมหาดไทย เป็นประธานเปิดงานสัมมนาวิชาการเนื่องในวันผังเมืองโลก (World Town Planning Day) ประจำปี 2569 ภายใต้แนวคิด “Thai Urban Planningfor a Volatile World ผังเมืองไทย กับโลกที่เปลี่ยนแปลง” โดยมี นายธีรพัฒน์ คัชมาตย์ อธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมือง นายสยาม ศิริมงคล อธิบดีกรมการพัฒนาชุมชน นางสาวอรอาภา โล่ห์วีระ ผู้ว่าราชการจังหวัดพะเยา Mrs. Ebba Scholl ผู้แทนสถานเอกอัครราชทูตสาธารณรัฐเยอรมนีประจำประเทศไทย ผู้บริหารกรมโยธาธิการและผังเมือง ผู้บริหารกรมที่ดิน โยธาธิการและผังเมืองจังหวัด ผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้เชี่ยวชาญ นักผังเมือง ทั้งจากภาครัฐ ภาคเอกชน องค์กรระหว่างประเทศ จำนวนกว่า 350 ร่วมการสัมมนา และร่วมรับฟังผ่านระบบออนไลน์ นอกจากนี้ใน 76 จังหวัดทั่วประเทศ ผู้ว่าราชการจังหวัดต่าง ๆ ได้ร่วมกันจัดงานวันผังเมืองโลก พร้อมกับส่วนกลาง เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้และแลกเปลี่ยนแนวความคิดด้านการผังเมืองและการจัดวางผังเมืองตามบริบทและความต้องการของประชาชนในพื้นที่อีกด้วย

โอกาสนี้ นายอรรษิษฐ์ สัมพันธรัตน์ ปลัดกระทรวงมหาดไทย เยี่ยมชมนิทรรศการวิชาการผังเมือง ซึ่งจัดแสดงบริเวณด้านหน้าห้องประชุมสัมมนาซึ่งจัดแสดงบริเวณด้านหน้าห้องประชุมสัมมนา อาทิ ข้อเสนอแนะ "ภูเก็ต" การพัฒนาเมืองที่ยืดหยุ่นและพร้อมรับมือด้วยระบบการวางแผนเมือง นำเสนอการกำหนดเขตตามพื้นที่ลุ่มน้ำสำหรับประเมินความเสี่ยงเชิงพื้นที่ ทั้งภัยน้ำท่วม ภัยแล้ง และภัยความร้อน และการบูรณาการการใช้ประโยชน์ที่ดิน, โครงการพัฒนาเมืองแบบองค์รวมเพื่อส่งเสริมการเติบโตแบบคาร์บอนต่ำ และการเป็นเมืองที่ฟื้นตัวได้, Climate Resilient City เมืองสิ่งแวดล้อมยั่งยืน 4 มิติ, นิทรรศการ "ผังเมืองไทยกับโลกที่เปลี่ยนแปลง", ระบบต้นแบบเพื่อสนับสนุนการวางและจัดทำผังเมืองอัจฉริยะด้วยเทคโนโลยีสารสนเทศภูมิศาสตร์และปัญญาประดิษฐ์ กรณีศึกษาผังเมืองรวมชุมชนบ้านนา จังหวัดนครนายก ผังเมืองรวมเมืองอุบลราชธานี - วารินชำราบ พังเมืองรวมเมืองยะลา ผังเมืองรวมเมืองเชียงใหม่ ผังเมืองรวมกรุงเทพมหานคร รวมถึงระบบตรวจสอบการใช้ประโยชน์ที่ดินตามผังเมือง landuseplan.dot.go.th เพื่อให้การออกแบบเมือง มุ่งสู่เป้าหมายเพื่อเมืองเติบโตได้อย่างมั่นคง สมดุล และยั่งยืน

นายอรรษิษฐ์ กล่าวว่า การมาในวันนี้ทำให้ย้อนถึงอดีตเมื่อ 6 ปีก่อนที่ได้มาเปิดงานผังเมืองโลก ปี 2563 เป็นเดจาวูย้อนเวลาหาอดีตเพื่อร่วมสร้างเมืองแห่งอนาคตร่วมกัน ซึ่งการเดินทางในวันนี้ เป็นการเดินทางมาเพื่อทำในสิ่งที่ทั่วโลกต้องตระหนัก เพราะเรากำลังเผชิญสถานการณ์โลกที่แปรผัน และเกิดความผันผวนมากมาย ทั้งสภาพภูมิอากาศที่ยากจะคาดเดา เฉกเช่นเมื่อปลายปี 68 ที่อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลาก็ได้เกิดน้ำท่วมที่รุนแรงมากจากเรนบอมบ์บอม สร้างความเสียหาย รวมถึงพื้นที่ภาคกลาง ซึ่งได้รับอิทธิพลมาจากการระบายน้ำเขื่อนเจ้าพระยา ทำให้เกิดน้ำท่วมตามเส้นทางน้ำในจังหวัดชัยนาท สิงห์บุรี อ่างทอง พระนครศรีอยุธยา จนถึงจังหวัดปทุมธานี ซึ่งในอดีตภูมิปัญญาของประชาชนพื้นที่ดังกล่าว จะสร้างบ้านใต้ถุนสูง พอน้ำมาทุกคนก็ทำอาชีพประมง ตกปลา หารายได้ ซึ่งเป็นภูมิปัญญาการวางผังที่ดี แต่ทุกวันนี้ทุกคนประสบภัยหมด เพราะเราสร้างบ้าน 2 ชั้นแบบไม่มีใต้ถุน ดังนั้น จะต้องมีการศึกษาและพิจารณาถึงการวางผังและข้อกำหนดหรือกฎของท้องถิ่นให้แต่ละพื้นที่ต้องการสร้างอาคารและสิ่งปลูกสร้างสอดรับกับบริบทพื้นที่ โดยมีกรมโยธาธิการและผังเมือง ในฐานะผู้รับผิดชอบด้านการผังเมืองของประเทศเป็นหน่วยงานให้คำปรึกษาและกำหนดทิศทาง หรือ "ผู้คุมกฎเกณฑ์" ว่าจะต้องกำหนดให้ผังเมืองโซนนี้สีอะไร ใช้ประโยชน์อย่างไร เฉกเช่นการจัดทำผังประเทศ ผังเมืองรวม กระทั่งถึงผังเมืองเฉพาะ ซึ่งเราได้มีการพยายามปรับปรุงเพื่อให้แต่ละส่วนสามารถรองรับบริบทของแต่ละพื้นที่

"สิ่งสำคัญที่สุด เราต้องคิดว่า "วันนี้เราจะทำอย่างไร"  ต้องมาคุยว่า อดีตเป็นยังไงก็แล้วแต่ เราต้องเริ่มต้นตั้งแต่วันนี้ในการวางแนวการใช้ประโยชน์พื้นที่ของประเทศให้ได้ จึงต้องขอบคุณผู้ทรงคุณวุฒิทั้งหลายที่จะมาช่วยกันสร้างความเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินจากหลักวิชาการผังเมือง เพราะเรายังจะต้องเผชิญกับภัยพิบัติที่มากมายเหลือเกินทั้งในประเทศและทั่วโลก และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง "ผังเมืองกรุงเทพมหานคร" ที่ทำให้เราเห็นได้ว่า ล่าสุดเกิดน้ำท่วมจากฝนตกหนัก ทั้งที่หนองจอก มีนบุรี สายไหม แล้วในอนาคตถ้ามีน้ำป่า เราจะต้องทำอย่างไร อาจจะต้องใช้ภาษิตไทย "เสียน้อย เสียยาก เสียมาก เสียง่าย" มาเป็นส่วนหนึ่งของการกำหนดพื้นที่ บางหมู่บ้านเราอาจจะต้องย้ายออกไป ต้องยอมไปสร้างในที่ใหม่ อย่างเช่นที่ บ้านห้วยขาบ อำเภอบ่อเกลือ จังหวัดน่าน ที่ถูกผลกระทบจากน้ำป่าไหลหลาก และดินสไลด์ทำให้ต้องย้ายหมู่บ้านออกไป เพราะพื้นที่ตรงนั้นไม่สามารถที่จะมีหมู่บ้านได้อีกแล้ว นี่คือความสำคัญของการเป็นหน่วยงานที่ต้องคาดเดาและศึกษาอนาคต ด้วยการนำประวัติศาสตร์มาเป็นบทเรียนและวางอนาคต รวมถึงพื้นที่ที่ประสบเหตุซ้ำซาก ทั้งน้ำท่วม น้ำแล้ง ซึ่งจากข้อมูลทางวิชาการในปัจจุบันก็ได้มีการวางผังเมืองรองรับพื้นที่เหล่านั้น อาทิ เมืองซับน้ำ จึงฝากโยธาธิการและผังเมืองจังหวัดในฐานะเลขานุการผู้ว่าราชการจังหวัดด้านการผังเมือง ต้องออกแบบให้พื้นที่รองรับบริบทความเปลี่ยนแปลง ยืดหยุ่น เป็นเมืองที่มีภูมิคุ้มกัน สามารถฟื้นตัวและเป็นเมืองสำหรับทุกคนได้"

นายอรรษิษฐ์ กล่าวในช่วงท้ายว่า วันผังเมืองโลกเป็นโอกาสสำคัญที่ทั้ง 76 จังหวัดทั่วประเทศ จะได้ร่วมกันจัดงานเพื่อให้เกิดความตระหนักความสำคัญของผังเมือง เพื่อกำหนดทิศทางการพัฒนาพื้นที่ การพัฒนาชีวิตและดำรงชีวิตของประชาชนในระยะยาว จึงขอให้ทุกท่านร่วมมือร่วมใจออกแบบเมืองของเราให้สามารถเติบโตไปพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงร่วมกัน มาร่วมการสร้างเมืองแห่งอนาคตรองรับโลกผันผวงสูง สร้างเมืองที่น่าอยู่ปลอดภัยอย่างยั่งยืน ซึ่งกรมโยธาธิการและผังเมืองจะได้รวบรวมข้อเสนอแนะและองค์ความรู้ทางวิชาการนำไปสู่การจัดทำผังเมืองและพัฒนาเมืองอย่างเป็นรูปธรรม

.

นายธีรพัฒน์ (อธิบดีกรมโยธาฯ) กล่าวว่า กรมโยธาธิการและผังเมืองในฐานะหน่วยงานหลักด้านการผังเมืองและการพัฒนาเมืองได้จัดงานสัมมนาทางวิชาการเนื่องในวันผังเมืองโลก ด้วยเพราะการพัฒนาเมืองระดับสากลกำลังเผชิญภาวะวิกฤตความซับซ้อนผันความผันผวน อาทิ การเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศ ทำให้การพัฒนาเมืองรูปแบบเดิมขาดความยืดหยุ่น จึงต้องยกระดับการผังเมืองจากการเป็นเครื่องมือทางกฎหมายในการควบคุมการใช้ประโยชน์ทางที่ดินไปสู่ "กลไกเชิงยุทธศาสตร์ในการสร้างเมืองที่มีความยืดหยุ่น พร้อมรับการเปลี่ยนแปลง" โดยเวทีนี้จะสร้างความรู้ความเข้าใจ รับฟังความเห็นจากทุกภาคส่วน ด้วยแนวคิดการผังเมืองและการพัฒนาเมืองภายใต้บริบทโลกที่ผันผวนและเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เพื่อยกระดับการผังเมืองไทยให้เป็นเครื่องมือสำคัญในการสร้างเมืองที่น่าอยู่ มีความยืดหยุ่น และยั่งยืน

.