วิกฤต "โฟล์คสวาเกน" หนักสุดรอบ 16 ปี จีนแย่งตลาด-กำไรดิ่ง

โฟล์คสวาเกน หนึ่งในผู้ผลิตรถยนต์รายใหญ่ที่สุดของยุโรป กำลังเผชิญวิกฤตครั้งสำคัญ ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างของอุตสาหกรรมยานยนต์โลก ทั้งการเติบโตของค่ายรถจีน กำแพงภาษีการค้า และความต้องการรถยนต์ในยุโรปที่ยังอ่อนแอ

โอลิเวอร์ บลูเมอ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของโฟล์คสวาเกน จึงเตรียมเดินหน้าปรับโครงสร้างองค์กรครั้งประวัติศาสตร์ เพื่อให้กลุ่มบริษัทที่มีอายุเกือบ 90 ปี และพนักงานมากกว่า 657,000 คน สามารถแข่งขันในตลาดโลกยุคใหม่ได้

หนึ่งในปัญหาสำคัญ คือโครงสร้างการบริหารที่ซับซ้อน โฟล์คสวาเกนมีทั้งแบรนด์รถยนต์ บริษัทจดทะเบียน บริษัทร่วมทุน และการลงทุนในธุรกิจจำนวนมาก ขณะที่อำนาจตัดสินใจยังเชื่อมโยงกับสหภาพแรงงาน รัฐบาลท้องถิ่น และตระกูลมหาเศรษฐีปอร์เช่กับเพียช ซึ่งถือสิทธิออกเสียงส่วนใหญ่ แม้ไม่ได้ถือหุ้นทุนส่วนใหญ่ของบริษัท

นักลงทุนบางส่วนมองว่า โครงสร้างแบบกลุ่มบริษัทขนาดใหญ่นี้ ทำให้การตัดสินใจลดต้นทุนและปรับตัวเป็นไปอย่างล่าช้า และยังกดดันมูลค่าหุ้นของโฟล์คสวาเกนในตลาดทุน

ความท้าทายเห็นได้ชัดที่สุดในจีน ซึ่งเคยเป็นตลาดทำกำไรหลักของโฟล์คสวาเกนและค่ายรถเยอรมนี แต่ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา กำไรจากธุรกิจในจีนลดลงมากกว่าร้อยละ 80 หลังผู้ผลิตรถยนต์จีนพัฒนาเทคโนโลยีได้รวดเร็ว และแข่งขันด้านราคาอย่างรุนแรง

โฟล์คสวาเกน ซึ่งเคยครองตำแหน่งผู้ผลิตรถยนต์อันดับหนึ่งในจีน ปัจจุบันร่วงมาอยู่ในอันดับ 3 ขณะที่ตลาดยุโรปยังมีแนวโน้มฟื้นตัวต่ำกว่าระดับก่อนเกิดโควิด-19 และธุรกิจในสหรัฐฯ ต้องแบกรับต้นทุนจากมาตรการภาษีมูลค่าหลายพันล้านยูโร

แบรนด์ปอร์เช่ ซึ่งโฟล์คสวาเกนนำเข้าจดทะเบียนในตลาดหุ้นเมื่อ 4 ปีก่อน ก็ได้รับผลกระทบหนักเช่นกัน อัตรากำไรลดลงเหลือเพียงร้อยละ 1.1 ในปีที่ผ่านมา เทียบกับระดับร้อยละ 18 ในปีที่เข้าตลาดหุ้น

ขณะที่อัตรากำไรของกลุ่มโฟล์คสวาเกนโดยรวมลดลงมากกว่าครึ่งหนึ่ง ระหว่างปี 2021-2025 จากการแข่งขันที่รุนแรง ต้นทุนแรงงานและพลังงานที่สูง ความต้องการในยุโรปที่ซบเซา และอุปสรรคทางการค้าที่เพิ่มขึ้น

แรงกดดันทั้งหมดส่งผลให้หุ้นโฟล์คสวาเกนร่วงลงสู่ระดับต่ำที่สุดนับตั้งแต่เดือนกรกฎาคม ปี 2010 และต่ำกว่าช่วงที่บริษัทเผชิญคดีอื้อฉาวดีเซลเกตเมื่อกว่า 10 ปีก่อน

แม้โฟล์คสวาเกนยังเป็นผู้ผลิตรถยนต์รายใหญ่อันดับ 2 ของโลก รองจากโตโยต้า แต่การปรับโครงสร้างครั้งนี้จะเป็นบททดสอบสำคัญว่า ยักษ์ใหญ่จากเยอรมนีจะสามารถลดความซับซ้อน ฟื้นกำไร และกลับมาแข่งขันกับผู้ผลิตรถยนต์จีนในยุครถยนต์ไฟฟ้าได้หรือไม่